Sakarya Kaynarca havzası taşkın yayılım-tehlike-risk haritalarının modellenmesi: Seyren deresi

Akarsularda debi ve debiye bağlı olarak su seviyesi değişmektedir. Debinin yüksek olduğu dönemlerde akarsu yatağının dışına taşabilmektedir. Taşkınların sonucunda insanları etkileyen ekonomik, ekolojik ve çevresel zararlar hatta can kayıpları meydana gelebilmektedir. Taşkınların verdiği zararın önüne geçilebilmesi ve zararın minimum düzeyde tutulabilmesi için hidrolojik veriler yardımıyla taşkın risk analiz çalışmaları gerçekleştirilerek değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bu amaçla örnek bir vaka üzerinde ilgili analizler yapılmıştır. 30.09.2018 tarihinde Sakarya ili Kaynarca ilçesinde meydana gelen büyük taşkın olayı sonrasında ilçe merkezinde yer alan Seyren deresinin paket programlar vasıtasıyla hidrolik analizinin yapılması, taşkın yayılım alanlarının, taşkın tehlike ve taşkın risk haritalarının belirlenmesi gerekli görülmüştür. Yağış verileri kullanılarak deterministik ve istatistik yöntemler ile 5, 10, 25, 50, 100 ve 500 yıllık taşkın tekerrür debileri hesaplanmıştır. 30.09.2018 tarihindeki taşkın seviyeleri ve tespit edilen taşkın debisi kalibrasyon amacıyla kullanılmıştır. Kalibre edilen model ile hidrolik analiz yapan paket programlar vasıtasıyla taşkın yayılım haritaları çıkarılmıştır. Derinlik ve hız parametrelerine bağlı taşkın tehlike haritaları oluşturulmuştur. Nüfus, yapı kullanım şekli ve taşkın sonucu oluşacak maddi zarar faktörleri kullanılarak risk düzeyleri haritalandırılmıştır. Risk düzeyi ve taşkın tehlike haritaları kullanılarak CBS ortamında taşkın risk haritaları oluşturulmuştur. Elde edilen bu haritalar yardımı ile tehlike ve risk altındaki meskûn mahaller, nüfus miktarları, ve olası taşkın durumunda meydana gelebilecek zararlar tespit edilmiş ve bu zararların önlenebilmesi için önerilerde bulunulmuştur.