Sanayileşme sürecinde Feshane-i Amire

Kuruluşundan itibaren hem Avrupa hem de Tunus'ta üretilen feslere karşı rekabet etmek zorunda kalan Feshane-i Amire, Osmanlı Devleti için iktisadi ve siyasi öneme haizdir. Fabrikanın kuruluş amacı, kaliteli fakat pahalı Tunus fesleri ile ucuz fakat kalitesiz Fransız feslerine karşı ithal ikameci bir politikayla yerli üretimi başarıya ulaştırmak olmuştur. Başarısızlıkla sonuçlanan ilk girişimlerden sonra fes üretimine nâzır olarak Ömer Lütfi Efendi atanmış ve eksik olan teknik bilgiyi edinmek için üretimde mahir Tunuslu ustalar 1832'de Feshane'ye getirilmiştir. Yerli kıvırcık koyunu yapağısı fes üretiminde istenilen sonucu vermediğinden Tunusluların kullandığı gibi İspanya Merinos koyunu yapağısının ithaline başlanmıştır. Teknik bilgi ve kaliteli hammadde ile üretim yoluna girmiş ve elde edilen kârda artış meydana gelmiştir. Daha güvenli bir piyasa sunan devlet alımlarının aksine, halka yapılan satışlarda uluslararası rekabette öne geçmek için üretim maliyetlerini düşürüp daha ucuza satış yapmak amaçlanmış ve 1841'de Fransa'dan makineler ithal edilmiştir. 1843'te ise daha önce İngiltere'den ithal edilen buhar makinesi kullanılmaya başlanarak fabrikada inorganik enerjiye geçilmiştir. Bu tarihten sonra fabrikanın kârları kullanılarak İngiltere, Fransa, Belçika ve Saksonya'dan tarak, vargel, şardon-perdaht makineleri ithal edilmiş hatta elle örmeye ikame olarak örme makineleri dahi satın alınmıştır. Sonuç olarak, rekabete ve hammadde sıkıntısına rağmen Feshane, devletin talebini karşılamanın ötesine geçerek sivil piyasada da büyük pay sahibi olmuş, kendi mekanizasyonunu kârlarıyla gerçekleştirerek yıllık yüz binlerce fes üretim hacmine ulaşmış, kuruluş ve gelişmesinde başarılı olmuştur.