Santral sinir sistemi enfeksiyonu tanısı ile izlenen hastaların değerlendirilmesi, 19 (on dokuz) yıllık tek merkez deneyimi

Amaç: Santral sinir sistemi (SSS) enfeksiyonları, yüksek morbidite ve mortalite oranlarına sahip, acil tanı ve tedavi gerektiren klinik durumlardır. Bu çalışmada, SSS enfeksiyonu tanısıyla izlenen erişkin hastaların demografik özelliklerinin, risk faktörlerinin, başvuru şikayetlerinin, klinik bulgularının, laboratuvar ve mikrobiyolojik özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma 2006-2025 yılları arasında SSS enfeksiyonu tanısıyla izlenen 18 yaş ve üzeri hastaları kapsamaktadır. Tanı kriterlerine göre olgular dört ana grupta incelenmiştir: akut bakteriyel menenjit (ABM), sağlık hizmeti ilişkili menenjit (SHİM), beyin apsesi (BA) ve kronik menenjit (KM). Hastalara ait demografik veriler, başvuru şikayetleri, fizik muayene bulguları, radyolojik görüntüleme sonuçları, BOS analizleri, mikrobiyolojik test sonuçları, uygulanan tedavi protokolleri ve prognoz retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanı grupları arasında karşılaştırmalı istatistiksel analizler yapılmış, mortalite ile ilişkili faktörler belirlenmiştir. Bulgular: Çalışmaya 393 erişkin dahil edildi (230 erkek, 163 kadın; yaş ortalaması 52.4±18.5). Olguların 184'ü ABM, 131'i SHİM, 31'i BA ve 47'si KM idi. DM, ABM'de (OR=2.00) ve BA'da (OR=3.13) daha sık saptandı. HIV hastalarında KM daha sık izlendi (OR=21.55). En yaygın risk faktörleri nöroşirürji öyküsü (n=118) ve şant varlığı (n=56) idi.Kulak enfeksiyonu ABM (OR=2.61) ve BA (OR=7.99), diş enfeksiyonu ABM (OR=4.13) ve BA (OR=4.10), sinüzit ABM (OR=1.99) ve BA (OR=4.18) gelişimiyle anlamlı ilişkili bulundu. Başvuruda en sık semptom baş ağrısı (n=324) ve ateşti (n=317); ABM'de bilinç değişikliği, BA'da fokal nörolojik defisit, KM'de kilo kaybı ve gece terlemesi ön plandaydı. BOS protein ve lökosit düzeyleri ABM'de en yüksekti; antibiyotik kullanmayanlarda kültür pozitifliği anlamlı olarak yüksekti (OR=4.76). ABM'de en sık S. pneumoniae (n=46), SHİM'de koagülaz-negatif stafilokok (n=40) ve Acinetobacter spp. (n=18), BA'da anaeroblar (n=5), KM'de Cryptococcus spp. (n=4) ve M. tuberculosis (n=4) izole edildi. Ampirik tedavi 340 hastada kılavuzlara uygun başlandı. Yoğun bakım yatışı 131 hastada gerçekleşti. Tüm hastaların 52 (%13.2)'si hastane yatışı sırasında öldü, 13 (%3.3) hastada kalıcı nörolojik sekel gelişti. Mortalite SHİM grubunda en yüksek (n=39,%29.8) izlendi. Sonuç: Bu çalışma, SSS enfeksiyonu olan hastalarda başvuru semptomları, fizik muayene bulguları ve risk faktörlerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Etken mikroorganizmalar ve antibiyotik direnç profilleri zamanla değişebileceğinden, ampirik tedavi planlanırken ulusal ve kurumsal düzeydeki sürveyans verileri mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Elde edilen bulgular, SSS enfeksiyonlarına yönelik klinik yaklaşımların geliştirilmesine ve ülkemizdeki epidemiyolojik verilerin güçlendirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.