Sarıyar baraj gölünde yaşayan balıklarda çevresel kirleticilerin etkilerinin belirlenmesi

Bu biyolojik izleme çalışmasında Sanyar Baraj Gölü'nde çevre kirliliğinin belirlenmesi amacıyla iki yıl süreyle baraj gölünün farklı lokasyonlardan toplanan, farklı beslenme alışkanlıklarına sahip sazan balığı (C. carpio), yaym balığı (S. glanis) ve çay balığı (C. tinca) örneklerinde karaciğer laktat debidrogenaz (LDH), alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), alkalen fosfataz (ALP), asit fosfataz (ACP) enzimleri ve beyin dokusu örneklerinde asetilkolin esteraz (AChE) ve karboksil esteraz (CaE) enzimlerindeki değişimler araştırıldı. Çalışmada karaciğer ve beyin dokusu enzimlerinin aktivheleri mikroplaka okuyucu sistem kullanılarak belirlendi Elde edilen verilerle, farklı lokasyon ve sezonlar için karaciğer ve beyin dokusu enzimlerinin istatistiksel analizleri yapıldığında, enzim aktivitelerinin (Mann- Whitney U-test) önemli düzeyde farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Enzim aktivitelerindeki bu farklılıklar, mevsimsel değişimlere ve çalışma alam olarak seçilen baraj gölünün, tarımsal ve endüstriyel faaliyetlerden dolayı kirlenmiş olmasına bağlanmıştır. Baraj gölünde canlı yaşamım etkileyen subletal kirliliğin Sakarya Nehri'nden baraja karışan ağır metaL pliklorlu bifeniller (PCB) ve poliaromatik hidrokarboblar (PAH) ile, tarımda kullanılan ve yıkanma yoluyla baraj suyuna kansan organofosfat ve karbamat insektisitlerin sebep olduğu düşünülmektedir. Bu ekotoksikolojik çalışmada biyobelirteç olarak kullanılan enzimlerden karaciğer LDH, AST ve ALP enzimleriyle, beyin dokusu AChE enziminin çevresel değişimlerden daha fazla etkilendiği saptanmıştır. Bu nedenle bu tür ekotoksikolojik çalışmalarda belirtilen enzimlerin biyobelirteç olarak kullanımının daha uygun olduğu sonucuna varılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Çevre kirliliği, balık, ekotoksikoloji, enzim, biyobjllfteç, biyolojik izleme. (C