Sıçanlarda insizyonel yara modelinde düşük frekanslı elektrik stimülasyonu'nun yara iyileşmesi üzerindeki etkisinin incelenmesi

Yara iyileşme süreci oldukça komplike bir süreç olup, uygun tedavi ve bakım prosedürleri uygulanarak yaranın hızlı bir iyileşmesi istenmektedir. Günümüzde özellikle cerrahi operasyon amaçlı oluşturulan insizyonel yaraların iyileştirilmesi için farmakolojik tedavi ile birlikte non-farmakolojik tedavi yöntemleri de uygulanmaktadır. Bu non-farmakolojik tedavi yöntemlerinden biri de elektriksel uyarımlarla yara bölgesinde bir dizi reaksiyon oluşturarak yaranın hem komplikasyonsuz hem de hızlı bir şekilde iyileşmesini sağlayan düşük frekanslı elektrik stimülasyonudur. Bu çalışmada insizyonel yara modelinde düşük frekanslı elektrik stimülasyonunun farklı frekanslarının (10Hz, 20Hz ve 30Hz) yara iyileşmesindeki etkisinin incelenmesi amaçlandı. Çalışma kapsamında 150-200 gr ağırlığında toplam 40 adet erkek Wistar albino cinsi sıçan (Rattus norvegicus) kullanıldı. Sıçanlar 8'erli gruplar halinde randomize olarak Kontrol grubu, Povidon İyot grubu, ES-10 grubu, ES-20 grubu ve ES-30 grubu olmak üzere 5 gruba ayrıldı. Tüm gruplardaki sıçanların dorsal skapular bölgesinden 3 cm uzunluğunda tam kat yara modeli oluşturulduktan sonra sütüre edildi. Kontrol grubundaki sıçanların yara bölgesine hiçbir müdahalede bulunulmadı. Povidon iyot grubuna günlük olarak yara bölgesine Povidon iyot ile müdahalede bulunuldu. Ayrıca ES-10, ES-20 ve ES-30 gruplarına 1. gün kesi atılıp sütüre edildikten 3 saat sonra, diğer günlerde aynı gün ve ve saatte olmak üzere 5 gün boyunca ES cihazı ile uygulama yapıldı. Yara takibi yapmak amacıyla günlük fotoğraflama yöntemi ile kullanıldı. Altıncı gün tüm gruplardaki sıçanlar sakrifiye edildi. Tüm sıçanlardan intrakardiyak kan ve yara bölgesi doku örnekleri alınarak histopatolojik ve biyokimyasal analizler yapıldı. Hücresel düzeyde, fibroblast yoğunluğu, reepitelizasyon ve vaskülarizasyon parametrelerinde anlamlı bir farklılık görülmezken inflamasyon açısından ES-20 ve ES-30 uygulanan gruplarda anlamlı farklılıklar olduğu görüldü. Ayrıca Oksidatif stres biyobelirteçlerinden malondialdehyde ve katalaz parametreleri açısından ES uygulanmasının tüm frekanslarının (ES-10, ES-20 ve ES-30) kontrol grubu ve povidon iyod grubu ile kaşılaştırıldığında anlamlı farklılıklar görülürken; Advanced Oxidation Protein Products parametresi bakımından farklılık olmadığı görüldü. Eliza testlerinden TNF-α, Fibulin- 1 ve Fibulin-3 parametreleri incelendiğinde ES uygulanmasının tüm frekanslarının (ES-10, ES-20 ve ES-30) ile kontrol grubu ve povidon iyod grubu kaşılaştırıldığında anlamlı farklılıklar olduğu görüldü. Kan serum örneklerinden trombosit, nötrofil, total protein ve albumin değerleri kontrol ve povidon iyot grupları ile karşılaştırıldığunda ES gruplarında (ES-10, ES-20 ve ES-30) anlamlı farklılık görülürken; eritrosit, lökosit, histamin ve CRP değerleri açısından anlamlı farklılık olmadığı tespit edildi. Sonuç olarak insizyonel yaralarda ES uygulamasının inflamasyonu ve oksadatif stresi azaltabileceği dolayısıyla yara iyileşme sürecini de hızlandırabileceği kanısına varıldı.