Sıçrama erozyonunun belirlenmesinde suya duyarlı kartların (SDK) kullanım etkinliği ve yeni parametrik yaklaşımlar

Sıçrama erozyonu yağmur damlalarının toprağa çarpması ve dispersiyon ortamındaki toprak tanelerinin havaya sıçramasıyla ortaya çıkan, su erozyonu sürecinin ilk aşamasıdır. Bu araştırmada; i) sıçrama erozyonu ile meydana gelen toprak ve su kayıplarının belirlenmesinde suya duyarlı kartların (SDK) kullanım etkinliğinin belirlenmesi, ii) sıçrama erozyonunun belirlenmesinde yeni parametrik yaklaşımların (D10 çapı: sıçrama erozyonuyla uzaklaşan damlaların ortalama çapı ve yüzey kaplama oranı) değerlendirilmesi iii) toprak ve su kayıplarının alansal değişim paternlerinin jeoistatistiksel yöntemlerle ortaya konulması ve iv) polivinilalkol (PVA) uygulamasının erozyon kayıplarının azaltılmasındaki etkinliği ve önerilen parametrelerdeki değişkenliğinin saptanması amaçlanmıştır. Yapay yağmur koşulları altında PVA ile muamele edilen kil, tın ve kumlu tın tekstür sınıfındaki topraklarda sıçrama erozyonu ile meydana gelen toprak ve su kayıplarındaki değişimler eğim, mesafe ve yönün fonksiyonu olarak belirlenmiş ve sıçrama alanı içerisindeki değişim paterni ortaya konulmuştur. D10 çapının yüksek olduğu toprakta yüzey kaplama oranınında yüksek olduğu belirlenmiş olup, D10 çapı ile yüzey kaplama oranı arasında çok önemli pozitif bir ilişki belirlenmiştir. Sıçrama ile taşınan toprak miktarı en fazla killi, en az ise kumlu-tınlı toprakta meydana gelmiştir. Sıçrama ile taşınan toprak materyalinin %49'u eğim aşağı, %34'ü yanal ve %17'si eğim yukarı yönde gerçekleşmiştir. PVA uygulamasının D10 çapını %29, yüzey kaplama oranını %47 ve sıçrayan toprak miktarını %64 oranında azalttığı belirlenmiştir. Sıçrama erozyonu ile uzaklaşan toprak ve su miktarı üzerine toprak tekstürünün, PVA uygulamasının, toprak nem düzeyinin, sıçramanın meydana geldiği yön ve mesafenin etkili birer faktör olduğu tespit edilmiştir.