Şeker pancarında yaprak kesimi yapılarak simüle edilen dolu zararı sonrasında uygulanan azotlu gübrelemenin verim ve şeker oranı üzerine etkileri

Bu çalışmanın amacı, şeker pancarında erken dönem dolu zararını simüle etmek amacıyla farklı yaprak zarar oranları ve azot dozlarının bitki gelişimi ve verimi üzerine etkilerini belirlemektir. Araştırma 2022 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesinde saksı ve tarla denemeleri olarak yürütülmüştür. Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulan tarla denemesinde, yaprakları farklı oranlarda (kontrol, yaprakların %50'sinin ve %100'ünün uzaklaştırılması) zararlanan şeker pancarı bitkilerine 0, 3, 6 ve 9 kg N/da destek azot dozları uygulanmıştır. Saksı denemelerinde ise bitkilerin yaprakları tamamen uzaklaştırıldıktan sonra aynı azot dozları uygulanmış ve bir ay sonunda bitki boyu, yaprak sayısı, bitki yaş ağırlığı, kuru ağırlığı, yaprak alanı, yaprak sıcaklığı ve klorofil oranı incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, artan azot dozlarının yaprakları tamamen uzaklaştırılan şeker pancarı bitkilerinin bitki boyu hariç; yaprak sayısı, bitki yaş ağırlığı, kuru ağırlığı, yaprak alanı, yaprak sıcaklığı ve klorofil oranı üzerine etkileri istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Artan azot dozları klorofil oranını 45,6 SPAD'dan 51,3 SPAD'a, yaprak sayısını 7,16 adet'ten 8,60 adet'e, bitki yaş ağırlığını 8,66 g'dan 12,95 g'a, yaprak alanını ise 168 cm2'den 240 cm2'ye yükseltmiştir. Yaprak sıcaklığı ise artan azot dozlarıyla 26,1°C'den 24,7°C'ye düşmüştür. En yüksek klorofil oranı, yaprak sayısı, yaş ağırlık, kuru ağırlık ve yaprak alanı 9 kg N/da uygulamasından elde edilmiştir. Yaprak zararlanma oranı arttıkça kökgövde uzunluğunda önemli bir azalma tespit edilmiştir. Kökgövde ağırlığı da azalmasına rağmen istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Kökgövde çapı ve şeker varlığı ise yaprak zararlanmasından etkilenmemiştir. Artan azot dozları ise yaprak zararlanması olmayan kontrol bitkilerinde ortalama kökgövde ağırlığını ve dekara verimi arttırırken, yaprak zararlanması olan bitkiler üzerine önemli bir etkisi belirlenmemiştir. Sonuç olarak, erken dönem yaprak zararlanması şeker pancarı verimini önemli şekilde azaltmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, bitki gelişimini destekleyici olarak uygulanan 6-9 kg/da azotun bitki gelişimini arttırsa da verimi ve şeker varlığını üzerine etkili sonuçlar vermediği söylenebilir.