Sekonder hiperparatiroidisi olan hemodiyaliz hastalarında kalsimimetik tedavi ile cerrahi tedavi etkilerinin retrospektif olarak karşılaştırılması

Amaç: Bu çalışma ile hemodiyaliz hastalarında morbidite ve mortalite riskini önemli ölçüde arttıran sekonder hiperparatiroidi durumunda, tedavide kullanılan kalsimimetik tedavi ile cerrahi tedavi sonuçlarını değerlendirmek, morbidite ve mortalite üzerine etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2015 – Aralık 2022 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi hemodiyaliz ünitesi, endokrinoloji polikliniği, nefroloji polikliniğinde takip edilen sekonder hiperparatiroidi nedeni ile kalsimimetik tedavi ya da cerrahi tedavi uygulanan 98 hemodiyaliz hastası çalışmaya dahil edilmiştir. 18 yaşından küçük, gebe, yeterli hastane kayıt ve işlemi olmayan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Hastaların tedavi başlangıcındaki, tedavinin 6, 12 ve 18. ayındaki Ca, P, CaxP, PTH, Hb, Ferritin, Crp, Lenfosit, Nötrofil değerleri ve takipteki mortalite ve morbiditeleri karşılaştırıldı. Verilerin analiz aşamasında SPSS 23.0 istatistik paket programı kullanıldı. Mann-whitney u ve ki-kare ile istatistiksel analizler yapıldı. Değerlendirme sonuçlarının tanımlayıcı analizleri kategorik değişkenler için sayı (n) ve yüzde (%) olarak verildi, sayısal değişkenler için ortalama (ort), standart sapma (ss) medyan (ortanca), minimum (min), maksimum (maks) değerleri ile verildi. Zamanla laboratuvar değerlerindeki değişime tedavinin etkisi, hastalık gruplarına göre ayrı ayrı tekrarlı ölçümler varyans analizi kullanılarak incelendi. İstatistiksel analizler sonucunda elde edilen p değerleri, α= 0.05 anlamlılık seviyesinde %95 güven aralığında değerlendirilecek ve p değerleri 0,05'den küçük bulunduğunda karşılaştırmalar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Tüm hastaların yaş ortalaması 49.60±14.54'idi. Çalışmaya dahil edilen hastaların 40'ı kadın (%40.8), 58'i erkekti (%59.2). Hastalardan 78'i sinekalset tedavisi alırken, 20'sine paratiroidektomi tedavisi uygulanmıştır. 18 aylık takip sonucunda paratiroidektomi yapılan hasta grubunda tedavi sonrası takipte daha düşük Ca, P, CaxP, PTH, Ferritin düzeyleri görülmüş, daha az kalp yetmezliği gelişmiş ve takipte exitus gelişmemiştir. İki tedavi modalitesi arasında anemi gelişimi veya anemi nedeni ile alınan tedavi ihtiyacında değişiklik açısından farklılık izlenmemiştir. Sonuç: 18 aylık takip sonucunda paratiroidektomi yapılan grupta sinekalset grubuna göre serum Ca, P, CaxP, PTH düzeyinin anlamlı olarak düşük olması nedeniyle sekonder hiperparatiroidi tedavisinde paratiroidektominin sinekalset tedavisine göre daha etkin olduğu kanaatine varılmıştır. Cerrahi grubunda ferritin düzeyinin kalsimimetik tedavi grubuna göre anlamlı olarak düşük olması ve CRP düzeyinin istatiksel olarak anlamlı olmasa bile kalsimimetik tedavi grubuna göre anlamlılık sınırında düşük olması inflamasyonun cerrahi grubunda daha az olduğu ve buna bağlı gelişebilecek komplikasyon riskinin daha az olacağı kanaatine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Sekonder Hiperparatiroidi, Sinekalset, Paratiroidektomi