Sel–taşkın modellerinde hava lidar verilerinin kullanımı: Ulus Çayı örneği

Sel ve taşkınlar dünyanın hemen her köşesinde yaşanmakta can kayıplarına ve büyük ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Sel ve taşkınların insan yaşamına ve faaliyetlerine olan etkisini azaltmak ve ortadan kaldırmak için sel ve taşkına neden olan faktörler doğru bir şekilde araştırılması, sel ve taşkınlara ait su derinliği, hızı ve etki güçlerinin doğru bir şekilde haritalanması gerekmektedir. Bu nedenle sel ve taşkın hidrolik modellerinin üretilmesi, taşkın tehlike haritalarının üretilmesinde ve alınacak önlemleri belirlemede başta gelen çalışmalardan biridir. Akarsu yatak formu ve taşkın alanın yüzey topografyasının temsil edilmesi için sayısal yükseklik (DEM) ve yüzey modelleri (DSM) kullanılmaktadır. DEM ve DSM'leri elde etmek için çalışma kapsamında Ulus Çayı üzerinde bulunan Bartın İli'ne bağlı Ulus İlçe merkezinin bulunduğu alanı kapsayacak şekilde hava LiDAR yöntemiyle veri alımı yapılmıştır. Bu verilerden taşkın hidrolik modellerinin doğruluğuna etki eden ana faktörlerden yüzey topografyası, bina ve ağaçların etkisini ortaya koyabilmek hava LiDAR nokta bulutu üzerinden yüksek çözünürlükte (25 cm) DEM ve farklı detaylarda DSM'ler üretilmiştir. Oluşturulan hipotetik akım verisi kullanılarak DEM ve farklı detaylardaki DSM'ler kullanılarak 2B taşkın hidrolik modelleri üretilerek taşkın alanındaki suyun yüksekliğine ve yayılışına olan etkileri karşılaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: taşkın hidrolik modelleri, hava LiDAR, ulus çayı, DEM, DSM, tekil ağaç gövdeleri.