Sendromik olmayan otozomal resesif işitme kayıplarından sorumlu genlerin yeni nesil dizileme yaklaşımı ile araştırılması

İşitme kaybı, tüm yaş gruplarını etkileyebilen en yaygın duyusal bozukluklardan biridir. Konjenital işitme kayıpları 1000 doğumda bir görülmektedir. İşitme kayıplarının yaklaşık %50'sinden fazlası genetik faktörlere, kalan kısmı ise çevresel faktörlere bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Genetik faktörlerin sorumlu olduğu işitme kayıplarının yaklaşık %70'ini sendromik olmayan işitme kayıpları oluşturmaktadır. Sendromik olmayan doğumsal işitme kayıplarının yaklaşık %70-80'i otozomal resesif, %20'si otozomal dominant, yaklaşık %2'si X'e bağlı ve %1'den azı da mitokondriyel kalıtım göstermektedir. Sendromik olmayan otozomal resesif işitme kaybından sorumlu 114 lokus tanımlanmış ve bu lokusların 23'ündeki sorumlu gen henüz bilinmemektedir. Sendromik olmayan otozomal dominant işitme kaybından sorumlu ise 82 lokus tanımlanmış ve bu lokusların 15'indeki sorumlu gen henüz bilinmemektedir. İşitme kaybının genetik etiyolojisini aydınlatma sürecine katkı sağlamayı amaçlayan bu tez çalışması kapsamında, dördü otozomal resesif (TR-15, TR-37, TR-33, TR-59) ve biri otozomal dominant (TR-16) kalıtım gösteren sensörinöral işitme kayıplı toplam beş ailede tüm ekzom dizileme yaklaşımı ile sorumlu genetik etiyoloji araştırıldı. TR-37 nolu ailede işitme kaybı ile ilişkilendirilmiş olan GPSM2 geni üzerinde daha önce rapor edilmiş olan c.1093C>T (p.Arg365*) varyasyonu homozigot olarak belirlendi. TR-15 ve TR-33 nolu ailelerde ise daha önce işitme kaybı ile ilişkilendirilmiş olan sırasıyla TBC1D24 ve EPS8L2 genleri üzerinde sırasıyla c.889C>T (p.Arg297Cys) ve c.1921delG (p.Ala641Profs*13) olmak üzere iki yeni varyasyon homozigot olarak belirlendi. TR-59 ve TR-16 nolu ailelerde ise daha önce işitme kaybı ile ilişkilendirilmemiş olan sırasıyla DLGAP2 geni üzerinde homozigot c.2554G>A (p.Ala852Thr) varyasyonu ve PHTF2 geni üzerinde heterozigot c.2141T>G (p.Leu714Arg) varyasyonu ailelerdeki genetik etiyolojiyi için en güçlü adaylar olarak belirlendi. Özetle, beş ailede sensörinöral işitme kaybının genetik etiyolojisini aydınlatmaya yönelik olarak yürütülen bu tez çalışması kapsamında bir ailede bilinen bir varyasyon, iki ailede bilinen genler üzerinde iki yeni varyasyon tanımlanırken iki ailede işitme kaybı ile ilişkili olabilecek iki güçlü aday gen belirlendi. Anahtar Kelimeler: İşitme kaybı, sendromik olmayan işitme kaybı, tüm ekzom dizileme