Şeyh Bedreddin Simavi ve tefsirdeki metodu

Osmanlı Devletinin en kaotik dönemi olarak bilinen fetret devrinde (1402-1413) yaşayan ve zamanının en iyi yetişmiş âlimlerinden sayılan Şeyh Bedreddin hakkında çok sayıda eser kaleme alınmıştır. Bu eserlerin çoğunluğunda, büyük bir ilim adamı olduğu ortaya konan Şeyh Bedreddin Osmanlı padişahlarından Mehmet Çelebi'ye karşı gerçekleştirmiş olduğu iddia edilen isyanı ile tanınır. Kanaatimiz odur ki, yaşadığı kargaşa ortanmına rağmen, hayatına, her biri diğerinden daha değerli, kırka yakın eser sığdıran Şeyh Bedreddin'in bu yönü, gerçekleştirdiği iddia edilen isyan hareketinin gölgesinde kalmıştır. Şeyh Bedreddin'in ilmi yönünü ortaya koymak amacıyla Osamanlı'nın son dönemleri de dâhil ''Vâridât'' adlı esrine yazılan şerhlerin dışında bir eser ortaya konulmamıştır. Sevindirici olan durum, son dönemde bu alandaki eksikliği giderici bir takım adımların atılmış olmasıdır. Bu maksatla Kültür Ve Turizm Bakanlığı tara-fından Şeyh Bedreddin'in, yargılanma usulüne dair kaleme aldığı ''Camiu'l Fusu-leyn'' adlı eseri Prof. Dr. Hacı Yunus Apaydın önderliğindeki heyet tarafından iki cilt halinde neşredimiştir. Yine bu alanda Ali Kozan'ın Şeyh Bedreddin'in Düşünce Tarimizdeki Yeri ve Ayhan Hira'nın Şeyh Bedreddin Bir Sûfî Âlimin Fıkıhçı Olarak Portresi adlı eserleri günümüze kazandırılmışır. İslam Hukuku alanında yazmış olduğu ''Camiu'l Fusuleyn'' in yıllarca Os-manlı medreselerinde okutulmuş olması, diğer taraftan günümüz Hanefî fıkhının en muteber kaynaklarından ''Reddü'l-Muhtar''ın müellifi İbn-i Âbidin (1784/1836) tarafından 650 kez, İbn-i Nüceym'in (ö.1596 m) ''Bahru'r-Râık'' adlı eserinde 350 def'a bu eseri kaynak olarak göstermesi Şeyh Bedreddin'in hem ilmi kudretini ve yeteneğini, hemde amelî ve itikâdî yönden ne kadar güvenilir olduğunu gösteren bir delil olarak yeterli olacağı kanaatindeyiz. Zira yaşadığı çağda, kendilerinden önce yazılmış Keşşâf ve Kâdî Bedâvî tefsirine Hâşiye yazmaktan öte gidilemediği görül-mektedir. Şeyh Bedreddin İşte böyle bir dönemde, İznik'te yaşadığı sürgün hayatının sıkıntılarına aldırmadan, Nûrü'l Kulûb gibi iki ciltlik özgün bir tefsir ortaya koyabil-miştir. Şeyh Bedreddin'in Hukukçu oluşunun yanında iyi de bir müfessir olması ge-rektiği düşüncesiyle şimdiye kadar ortaya çıkarılmamış olan tefsirci yönünü de ortaya koymak amacıyla bu çalışmamızı yapmaya karar verdik. Âyetü'l-Kürsî tefsirinden ve elimizde bulunan Vâridât isimli kitabında bulunan âyetlere yaptığı yorumlardan yola çıkarak, bu çalışmamızı gerçekleştirdik. Umarız ki bu çalışmamız Şeyh Bedreddin'in Nûrü'l Kulûb adlı tefsirinin de gün yüzüne çıkarılmasıyla, bu alanda yapılacak daha güzel çalışmalara öncülük eder. Anahtar Kelimeler: Şeyh Bedreddin, Tefsir, Te'vil, Âyetü'l-Kürsî, Vâridât.