Sinop ilinde nükleeer güç santrali öncesi karasu ve kabalı nehirlerinin su ve sediment örneklerinde radyoaktivite seviyelerinin belirlenmesi

Bu çalışmadaki amacımız, Sinop ilinde kurulacak olan nükleer güç santrali faaliyete geçmeden önce Sinop ilinin iki önemli nehrinden alınan sediment ve nehir suyu örneklerinde 3H, 226Ra, 232Th, 40K ve 137Cs radyoizotoplarının background seviyelerini belirlemek ve bu seviyelerin ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen limit değerlerle kıyaslamasını yapmaktır. Karasu (80 km) ve Kabalı (51,3 km) nehirlerinden 2 km aralıklarla en az yağış alan temmuz ve en çok yağış alan aralık aylarında hem su hem de sediment örnekleri alındı. Her bir ayda 59 sediment ve 59 nehir suyu örneği olmak üzere toplamda 236 adet örnek alındı ve bu noktaların koordinatları Magellan Explorist 510 GPS cihazı ile belirlendi. Toplanan sediment ve nehir suyu örneklerinde 226Ra, 232Th, 40K ve 137Cs konsantrasyonları yüksek saflıkta germanyum dedektörü (HPGe) kullanılarak ölçülürken, nehir suyu örneklerinde trityum konsantrasyonları ise Sıvı Sintilasyon Sayacı (LSC) kullanılarak ölçüldü. Karasu Nehrinden aralık ve temmuz aylarında alınan sediment örneklerinde 226Ra, 232Th, 137Cs ve 40K aktivite konsantrasyonlarının sırasıyla 3,08 – 29,40 Bq/kg, 2,95 – 19,10 Bq/kg, 0,35 – 61,13 Bq/kg ve 54,83 – 495,02 Bq/kg aralığında değiştiği belirlendi. Kabalı nehrinden aralık ve temmuz aylarında alınan sediment örneklerinde ise 226Ra, 232Th, 137Cs ve 40K aktivite konsantrasyonlarının sırasıyla 5,79 – 25,65 Bq/kg, 3,35 – 19,55 Bq/kg, 0,97 – 7,23 Bq/kg ve 141,66 – 446,77 Bq/kg aralığında değiştiği belirlendi. Aralık ve temmuz aylarında alınan nehir suyu örneklerinde ortalama trityum aktivite konsantrasyonları sırasıyla Karasu Nehri için 2,79 ± 0,52 Bq/L (23,65 ± 4,48 TU) ve 1,75 ± 0,51 Bq/L (14,86 ± 4,36 TU), Kabalı Nehri için ise 2,37 ± 0,48 Bq/L (20,10 ± 4,08 TU) ve 1,97 ± 0,46 Bq/L (16,67 ± 3,91 TU) olarak bulunmuştur. İncelenen sediment örneklerindeki doğal ve yapay radyonüklidlerden kaynaklanan radyolojik tehlikeleri değerlendirmek için radyum eşdeğer aktivitesi (Raeq), dış tehlike indeksi (Hex), absorblanmış doz hızı (D), yıllık etkin doz eşdeğeri (AEDE) değerleri hesaplandı ve uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen ortalama değerlerle kıyaslandı.