Sinop kıyılarından yakalanan Liza saliens türü kefal balığının metazoan parazit faunasının belirlenmesi

Dünya'nın birçok bölgesinde bulunan ve ülkemiz denizlerinde de dağılım gösteren Liza saliens (Risso, 1810) ekonomik öneme sahip olan bir kefal balığı türüdür. Bu araştırmada, Karadeniz'in Sinop kıyılarından Eylül 2015 – Ağustos 2016 tarihleri arasında yakalanan kefal balığının parazit faunasını belirlemek amacıyla 165 adet kefal balığının iç (böbrek, safra kesesi, üriner kese, mide, bağırsak, karaciğer, gonad) ve dış organları (solungaçlar, yüzgeçler ve vücut yüzeyi) mikroskobik olarak Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Parazitoloji Laboratuvarında incelenerek, 5 filuma ait (Platyhelminthes, Acanthocephala, Arthropoda, Cnidaria, Nematoda) 11 tür (Schikhobalotrema sparisomae, Saccocoelium tensum, Saccocoelium obesum, Ligophorus cephali, Solostamenides mugilis, Neoechinorhynchus (Hebesoma) agilis, Ergasilus lizae, Myxobolus parvus, Myxobolus sp., Sphaerospora mugilis, Hysterothylacium aduncum) parazitin varlığı belirlenmiştir. Tanımlanan parazitlerin mikrohabitatları, enfeksiyon oranları, enfekte balık başına ortalama parazit sayıları ve incelenen balık başına ortalama parazit sayıları hesaplanarak, istatistiki analizleri yapılarak, elde edilen bulgular tablo ve şekillerle verilmiştir. Buna göre, incelenen kefal balığında genel enfeksiyon oranı, enfekte balık başına ortalama ve incelenen balık başına ortalama parazit sayıları güven aralıklarıyla beraber sırasıyla; %65.5 (57.9–72.4), 26.2 (20.1–36.0) ve 17.2 (12.6–23.3) olarak belirlenmiştir. En yüksek enfeksiyon oranı monogen L. cephali türünde saptanırken, bu türü sırasıyla Myxosporea'lara dahil bir tür olan M. parvus ve ardından da Digenea-grubu izlemiştir, Diğer türler ise inceleme süresince daha az oranlarda tespit edilmiştir. Maksimum enfekte balık başına ortalama ve incelenen balık başına ortalama parazit sayılarına dair değerler L. cephali türüne ait iken, bu türü bir kopepod olan E. lizae ve bir nematod olan H. aduncum izlemiştir. Mevsimsel dağılımlarına göre en yüksek enfeksiyon oranları, Digenea-grubu, N. (H) agilis ve H. aduncum için ilkbaharda, L. cephali türü için kış ve M. parvus ile Myxobolus sp. türleri için ise sonbahar mevsiminde belirlenmiştir. Ergasilus lizae, Sp. mugilis ve So. mugilis türleri örnekleme döneminde yalnızca bir mevsimde tespit edilmiştir. Mevsimsel enfeksiyon oranları arasındaki farklılıklar incelendiğinde; Digenea-grubu, L. cephali ve N. (H) agilis türlerine ait değerlerde istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunurken, diğer parazit türlerinde ise mevsimler arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Cinsiyet dağılımlarına göre; Digenea-grubu, E. lizae ve M. parvus türü parazitler dişi balıklarda daha yüksek enfeksiyon oranlarına sahip iken; L. cephali N. (H) agilis, Myxobolus sp. ve H. aduncum türü parazitlerin de erkek balıklarda daha yüksek enfeksiyon oranına sahip oldukları tespit edilmiştir. Ligophorus cephali türüne ait balık cinsiyetine göre belirlenen enfeksiyon oranları arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunurken, diğer parazit türlerinin enfeksiyon oranları ile enfekte/incelenen balık başına ortalama sayılarının balık cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Bu araştırma ile ülkemizin Karadeniz kıyılarından yakalanan Liza saliens türü kefal balığı ilk defa paraziter yönden oldukça detaylı bir incelemeye tabi tutulmuş olup, elde edilen bulguların tamamının, bu balık türünün kültüre alınmasına yönelik ileride yapılacak çalışmalarda karşılaşılması muhtemel paraziter hastalıkların önceden belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınmasına yönelik stratejilerin geliştirilebilmesi açısından oldukça önemli olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, bu çalışmaya benzer şekilde kurgulanacak olan diğer parazitolojik araştırmalar açısından da önemli bir kaynak olacağı öngörülmektedir. Anahtar: Kefal balığı, Liza saliens, parazit faunası, Karadeniz