Sivil toplum örgütlerinde kadınların katılım kararlarını yönlendiren faktörler: Türkiye Kamu-Sen Konfederasyonu örneği

Kadınların sivil toplum kuruluşlarında kurumsal karar alma süreçlerine ve faaliyetlere katılımlarının temsili oranı yakalayamayacak ölçüde düşük olması hem Türkiye'de hem de dünyada hala önemli bir sorundur. Siyasatte kadın temsilindeki açığa dair oldukça geniş bir uluslararası literatür bulunmaktadır. Yapılan çalışmalar çocuk ve aile sorumlulukları, finansal yetersizlikler, öz yeterlilik duygusundaki eksiklik, kız çocuklarının erken yaşam deneyimleri, cinsiyete dayalı normlar, ilgi ve bilgi eksikliği gibi başlıkları temel sebepler olarak tespit etmişlerdir. Ancak sivil toplum kuruluşlarının iç yapılanmalarındaki kadın temsilinin açığına dair yeterince çalışma bulunmamaktadır. Var olan çalışmalar ağırlıklı olarak işçi sendikalarına ve kadın yöneticilere odaklanmaktadır. Sivil toplum örgütlerine üye olan ancak eylemliliğe aktif olarak katılmayan kadınları yönlendiren faktörlerle ilgili literatürde bir açık vardır. Sebep ne olursa olsun kadınların temsilindeki eksiklik aynı zamanda demokratik süreçlerde bir işlevsizlik yaratır. Bu tezin ilk amacı, Türkiye'de kadınların sivil topluma katılımının önündeki kişisel ve kurumsal engelleri tespit etmektir. İkinci olarak, toplumsal cinsiyet normlarından kaynaklanan katılım engellerini belirlemeye odaklanıyoruz. Son olarak, kadınları katılmaya teşvik eden kolaylaştırıcıları ve kadınların kurumlardan beklentilerini anlamayı amaçlıyoruz. Bu tez, kadınların sivil toplumda eylemlere ve karar alma mekanizmalarına katılımlarını yönlendiren faktörleri tespit etmek için Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonunun 11 sendikasıyla işbirliği yapılarak yürütülmüş geniş kapsamlı bir saha çalışmasına dayanmaktadır. Bu bağlamda Türkiye genelinde 11 iş kolundan, 97 sendika üyesi kadın kamu çalışanıyla yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Temsili verilere dayanılarak Türkiye'de sendikal faaliyetlerde kadınların katılımındaki düşüklüğün arkasındaki bazı temel nedenler açıklanmaya çalışılmıştır. Kadınları katılmaya motive eden unsurları ve kadınların sendikalardan beklentilerini tespit etmeye odaklanılmıştır. Toplumsal cinsiyet normlarının dışlayıcı etkileri, ataerkil kültürel yapı, asimetrik özel yaşam sorumlulukları ve bilgi eksikliği, kadınların sendikal faaliyetlere ve yönetime katılmayı tercih etmemelerinin nedenleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Sivil toplum kurumlarındaki erkek yöneticilerin ve üyelerin desteklerinin ve özellikle eşlerin sağladığı desteğin, kadınları katılmaya en çok teşvik eden iki unsur olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, sivil toplum kuruluşlarında kadın katılımındaki düşüklüğün en temel nedeni, kurumsal yapılarda ve kültürel pratiklerde sürekli yeniden üretilen toplumsal cinsiyet normlarıdır. Bu normların yarattığı önyargılar da kadınların karar alma süreçlerine erişimini sınırlamaktadır.