Siyez (Triticum monococcum ssp. Monococcum) buğdayının in vitro çoğaltımı

Siyez buğdayı (Triticum monococcum ssp. monococcum) gıda endüstrisi, biyoteknolojik yaklaşım ve genetik transformasyon çalışmaları için gelecek vaadeden bir değere sahip olmanın yanı sıra arzulanan genetik karakterleri ve yüksek besin içeriği sayesinde tarımsal alanlar için de bir önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, siyez buğdayı için farklı siyez eksplant kaynakları, hormonlar ve MS konsantrastonları kullanarak etkili bir doku kültürü protokolu oluşturmaktır. Bu çalışmada, kallus oluşumu ve rejenerasyonu için siyezin kök, yaprak ve çimkını eksplant kaynakları kullanılmıştır. Kallus indüksiyonu için 5 gün in vitro ortamda çimlendirilmiş siyez eksplantları 10 farklı 2,4-D konsantrasyonu (0, 0.5, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8 ve 10 mg/L) ile takviye edilmiş, 3 farklı konsantrasyondaki (1.1, 2.2 ve 4.4 g/L) MS ortamına ekilmiştir. Ardından kalluslar, sürgün oluşumu için 6 farklı TDZ konsantrasyonundaki (0, 0.5, 1, 2, 3 ve 5 mg/L) ile 4.4g/L MS ortamına ekilmiştir. Oluşan bu sürgünlerden kök oluşumunu sağlamak için 4.4g/L MS ile 7 farklı IAA konsantrasyonu (A (0, 1, 2, 4, 6, 8 ve 10 mg/L) uygulanmıştır. Toprağa transfer edilmeden önce gelişim ve büyümenin gözlemlenmesi için, oluşmuş bu siyez buğdayı 3 farklı konsantrasyondaki MS ortamına (1.1, 2.2 ve 4.4 g/L) ekilmiştir. Yaprak eksplantları kallus indüksiyon ortamında hiç kallus oluşturmamıştır. 2,4-D'nin kök ve koleoptilden kallus oluşumu için en etkili oldığı konsantrasyon, tüm MS konsantrasyonları için sırasıyla 4 ve 5 mg/L olmuştur. Kök eksplant kalluslarından sürgün oluşmamıştır. Çimkını eksplant kalluslarından en iyi sürgün oluşumu 4.4 mg/L MS ortamı içerisinde 5 mg/L TDZ konsantrasyonu olmuştur. En iyi kök oluşumu 4.4 mg/L MS ortamında 6 mg/L IAA ile olmuştur. En yüksek kök ve sürgün sayıları ve kök uzunluğu düşük konsantrasyonlu MS ortamında, özellikle 1.1 g/L MS ortamında elde edilmiştir. Sonuç olarak, siyez buğdayı kallus ve rejenerasyon protokolunun gelecekteki doku kültürü, genetik çalışmalar ve buğday geliştirme çalışmaları için değerli ipuçları sağlayacağı görülmektedir.