Şizofrenide bağlanma: Zihin kuramı, sosyal işlevsellik ve çocukluk çağı travmalarıyla ilişkisi

Amaç: Güncel görüşe göre, şizofreniye çevresel ve genetik faktörlerin bir arada yol açtığı düşünülmektedir. Çevresel faktörler arasında, sosyal beyin gelişimini etkilediği düşünülen, erken dönem travmatik yaşam olayları, şehirleşme düzeyi, kannabinoid kullanımı ve sosyal izolasyon olduğu belirtilmektedir. Bu durumların nasıl birbirlerini etkilediği net olarak bulunamamıştır. Amacımız şizofreni hastalarında, Güvensiz Bağlanmanın alt tiplerinin ve şiddetinin, zihin kuramının, çocukluk çağı travmaları ve psikososyal işlevsellikle arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmaya DSM-IV tanı kriterlerine göre şizofreni tanısı almış 45 hasta ve 45 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara, bağlanma biçimlerini ölçmek için, Psikoz Bağlanma Ölçeği, zihin kuramı işlevlerini ölçmek için Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ) , geçmiş travmatik yaşantıları ölçmek için Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, günlük işlevsellik düzeyini ölçmek için de Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (PSP) kullanılmıştır. Hastaların klinik durumunu değerlendirmek amacıyla Pozitif ve Negatif Belirtiler Ölçeği (PANSS) ve Calgary Depresyon ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Hastalar ve kontrol grubu karşılaştırıldığında, iki grup arasında kaygılı ve kaçıngan bağlanma şiddeti, zihin kuramı tüm alt ölçekleri, çocukluk çağı travmalarından cinsel istismar ve fiziksel ihmal dışındaki tüm alt ölçeklerde istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Şizofreni hastaları kendi grupları içerisinde değerlendirildiğinde, kaygılı bağlanma şiddeti ile DEZTÖ toplam ve alt ölçeği olan metafor puanları arasında negatif yönde bir korelasyon ilişkisi saptanmıştır. Psikoz bağlanma ölçeği genel toplam puan ortalamaları ile çocukluk çağı travmaları ölçeği toplam puanları arasında pozitif yönde, orta düzeyde bir korelasyon bulunmuş olup, özellikle de duygusal ihmal arasında kuvvetli bir ilişki saptanmıştır. Kaçıngan bağlanma şiddeti ve PANNS alt ölçeklerinden olan şüphecilik ve kötülük görme şiddeti arasında bir ilişki saptanmıştır. Yapılan lineer regresyon analizinde, şizofreni hastalarında kaygılı bağlanma ve zihin kuramı arasındaki ilişkiye, çocukluk çağı travmalarının şiddetinin anlamlı düzeyde etkilemediği saptandı. Kaygılı ve kaçıngan bağlanma şiddeti ile psikososyal sosyal işlevsellikteki bozulma şiddeti arasında bir ilişki saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda şizofreni hastalarında kaygılı ve kaçıngan bağlanma şiddetinin yüksek, zihin kuramı ölçek puanlarının düşük ve çocukluk çağı travmalarının sık olduğu saptanmıştır. Kaygılı Bağlanma şiddeti yüksek olan şizofreni hastalarında, şüphecilik ve kötülük görme şiddetinin yüksek olduğu saptanmıştır. Bu bulgular bize şizofreni etyolojisinin araştırılmasında ve hastalığın şiddetini etkileyen faktörlerin anlaşılmasında yardımcı olacaktır Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Bağlanma Kuramı, Zihin Kuramı, Çocukluk Çağı Travmaları, Psikososyal İşlevsellik