Skafoid kaynamama tedavisinde otolog kemik grefti ile pronator kuadratus vaskülarize pediküllü kas flebi tedavi sonuçlarının retrospektif olarak karşılaştırılması

Amaç Skafoid kaynamama vakalarında cerrahi tedavi gerekliliği açısından fikir birliği olsa da tedavi yöntemleri açısından farklıklar vardır. Literatürde otolog kemik greftleri, vasküler greftler ve farklı fiksasyon yöntemleri kullanılarak başarılı sonuçlar bildiren çok sayıda yayın mevcuttur. Biz çalışmamızda retrospektif olarak vaskülarize pronator kuadratus pediküllü kas flebi ile tedavi edilen 15 hasta ile otolog kemik grefti (iliak kanattan alınan) kullanılarak tedavi edilen 24 hastanın fonksiyonel sonuçlarını, kaynama zamanını ve kaynama oranlarını karşılaştırmayı amaçladık. Literatürde hali hazırda bu iki tekniğin karşılaştırıldığı çalışma bulunmadığından, çalışmamızın bu anlamda literatüre katkı sağlayacağını düşünmekteyiz. Hastalar ve Yöntem 2009-2017 yılları arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı'nda skafoid kaynamama tanısı ile opere edilmiş 50 hasta geriye dönük (retrospektif) incelendi. Daha önce el bileğinden operasyon öyküsü olan, el bileği instabilitesi olan, el bileğinde artroz bulguları olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Aynı cerrahi ekip tarafından opere edilmiş 16-40 yaş arası 39 hasta çalışmaya dahil edildi. Tüm hastalar erkekti. Hastaların %61,5'i (n=24) otolog kemik grefti tekniği kullanılarak, %38,5'i (n=15) pronator kuadratus kas flebi tekniği kullanılarak opere edilmişti. İşlem, olguların %46,2'sinde (n=18) dominant tarafa yapılmıştı. Kırık hattı hastaların %12,8'inde (n=5) distalde, %59,0'unda (n=23) orta hatta ve %28,2'sinde (n=11) ise proksimal bölgedeydi. Olguların %51,3'ünde (n=20) avasküler nekroz mevcuttu. Kırık ile ameliyat arasında geçen süre 11 ay ile 80 ay arasında değişmekte olup, ortalama 28,28 ± 15,43 aydı. Takip süresi ise 9 ay ile 9 yıl arasında değişmekteydi. Bulgular Tüm olguların %84,6'sında (n=33) kırık kaynadı, %15,4'ünde (n=6) kırık kaynamadı. Otolog kemik grefti ile opere edilen hasta grubunda 24 hastadan 19'unda kaynama elde edilirken (kaynama oranı yaklaşık %79), pronator kuadratus kas flebi tekniği ile opere edilen hasta grubunda 15 hastadan 14' ünde kaynama sağlanmıştır (kaynama oranı yaklaşık %93). Kaynama süreleri 8 ile 16 hafta arasında değişmekte olup, ortalama 12,48 ± 1,62 haftadır. Otolog kemik grefti ile opere edilen hasta grubunda ortalama kaynama süresi 12,79 hafta iken pronator kuadratus kas flebi tekniği ile opere edilen hasta grubunda ortalama kaynama süresi 12,07 haftaydı. Her iki grup arasında dominant taraf, kırık konfigürasyonu, avasküler nekroz varlığı ve yaş ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Kaynama durumu, kaynama süresi ve kırık ile ameliyat arasında geçen süreye göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Her iki grup arasında MAYO el bileği skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Her iki grup arasında ameliyat öncesi (p=0,689) ve ameliyat sonrası (p=0,309) VAS skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Gruplara göre ameliyat öncesi (p=0,844) ve ameliyat sonrası (p=0,097) skafolunat açı ölçümleri istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Gruplara göre ameliyat öncesi (p=0,930) ve ameliyat sonrası (p=0,919) Natrass karpal yükseklik indeksi ölçümleri istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Her iki grup arasında çimdik gücü (key pinch strength) kavrama gücü (grip strenght) ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Her iki grup arasında ameliyat sonrası fleksiyon ölçümleri istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Her iki grup arasında ulnar deviasyon ölçümleri istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Avasküler nekrozu olan hastalarda (n=20) gruplara göre kaynama durumu istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Proksimal bölge kırıklarında kaynama durumu ve kaynama sürelerine göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Otolog kemik grefti tekniği ile opere edilen hasta grubunda ameliyat sonrası ekstansiyon ölçümleri, pronator kuadratus kas flebi tekniği ile opere edilen hasta grubundan daha yüksek bulunmuştur (p=0,011; p<0,05). Otolog kemik grefti tekniği ile opere edilen hasta grubunda ameliyat sonrası radial deviasyon ölçümleri, pronator kuadratus kas flebi tekniği ile tedavi edilen hasta grubundan daha yüksek bulunmuştur (p=0,003; p<0,01). Sonuç Skafoid kaynamama tedavisinde; pronator kuadratus vaskülarize pediküllü greftleme tekniği nispeten daha kolay cerrahi teknik, daha az komplikasyon, yüksek kaynama oranları ve yüksek hasta memnuniyeti sayesinde avasküler nekrozu olan hastalarda, proksimal bölge kırıklarında ve diğer yöntemler ile başarı sağlanamayan olgularda tercih edilebilir.