Skafoid psödoartrozlarında tercih edilen dorsal ve volar cerrahi yaklaşımların el bileği kinematiği üzerine etkilerinin karşılaştırılması

Amaç: Araştırmamız skafoid psödoartrozlarının tedavisinde volar ve dorsal yaklaşımla uygulanan psödoartroz cerrahilerinin klinik sonuçlarını ve el bileği fonksiyonel kinematiğine olan etkilerini karşılaştırmayı amaçlamıştır. Hastalar ve Yöntem: Çalışma etik kurul izni alındıktan sonra eşleştirilmiş grupların prospektif karşılaştırılması şeklinde planlandı. 2020 Mart ve 2021 Eylül tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Ortopedi ve Travmatoloji kliniğinde el bileği Skafoid psödöartrozu tanısı almış kriterlere uygun hastalar cerrahi yaklaşıma göre iki gruba ayrıldı: Dorsal grup ve volar grup. Fonksiyonel değerlendirmemizde ameliyat öncesi, ameliyat sonrası, Vizüel analog skala (VAS), hasta bazlı el bileği değerlendirme (patient rated wrist evaluation 'PRWE') anketi ve MAYO el bileği skoru, manuel gonyometre ile hareket açıklığı ölçümleri, radyografide skafolunat açı, el bileği kavrama gücü ve çimdik gücü ölçümleri kullanıldı. Tüm hastalara ameliyat öncesi ve kaynama gerçekleşen hastalara ameliyat sonrası ortalama 15. ayda Bahçeşehir Üniversitesi Biyomedikal Bühendisliği Laboratuvarı'nda, Açısal ve Doğrusal İvme Verisini Toplayan Elektronik Birim (Inertial Measurement Unit 'IMU') bazlı hareket analiz sistemi, Xsens Awinda sistemi ™ (Xsens Teknolojileri, B.V., Enschede, Hollanda) ile önceden belirlenen görevler (telefon ile görüşme, bardaktan su içme, perineuma dokunma, arka cebe cüzdan koyma) yaptırılarak veriler incelendi. Bulgular: Volar cerrahi uyguladığımız 12 hastanın 11'inde, dorsal cerrahi uyguladığımız 11 hastanın 10'unda kaynama elde edildi. Hastaların yaş ortalaması volar grupta 24.3, dorsal grupta 22.4 idi. Her 2 grupta 4 dominant 5 dominant olmayan taraf opere oldu. Hem volar hem dorsal cerrahi gruplarda el bileği kavrama gücü, çimdik gücü ve fonksiyonel skorlar ameliyat öncesine göre anlamlı ölçüde arttı (p=0.008). Ancak gruplar arası değerlendirmede anlamlı fark görülmedi (p=0.85). Hem volar hem dorsal cerrahi uyguladığımız hastalarda gonyometre ile ölçülen hareket açıklıkları iki grupta da artış gösterdi ancak ameliyat öncesi değerlerine göre anlamlı değildi. Volar grupta ortalama fleksiyon 55° +- 9° den 60°+- 5° ye (p=0.1), ekstansiyon 47°+-10° den 48.7°+-5° ye, radyal deviyasyon 9°+- 3° den 13.3°+-4° ye, ulnar deviyasyon 18.2°+-° den 20.1°+-5 °ye çıkmıştır ancak bu artışlar istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0.8). Dorsal grupta benzer şekilde fleksiyon 55°+-9° den 61°+-5°ye , ekstansiyon 48°+- 6° den 53.4°+-7° ye, ulnar deviyasyon 17,2°+- 6°den 19,2°+- 4° ye, radyal deviyasyon ise 14,3°+- 5° den 16,3°+- 5° ye çıkmış ancak bu değişimler istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0.07). xi Hastalarımıza yapılan kaynama öncesi ve sonrası hareket analizinde ise, telefonla görüşme görevinde dorsal grubun maksimum ekstansiyonunun sağlama yaklaştığı (Operasyon sonrası 19.7°+-7° , Sağlam 21.1°+-3° , p=0.8), radyal ulnar deviyasyon açıklığının anlamlı azaldığı bulundu (Operasyon sonrası 17.8°+-6° Sağlam 24.3°+-9° , p=0.03). Volar grupta ise maksimum ekstansiyonun anlamlı olarak sağlıklı tarafa göre az olduğu tespit edildi (Operasyon sonrası 26.2°+-4°, Sağlam 37.8°+-8° p=00). Bardaktan su içme görevinde ise pronasyon derecelerinin özellikle volar grupta artarak sağlam tarafa benzediği görülmüştür (Operasyon sonrası 17.3°+-4° sağlam 19°+-5° p=0.31). Perineuma dokunma görevinde ise dorsal grubun fleksiyon ekstansiyon hareket açıklığı ve maksimum fleksiyon değerlerlerinin operasyon öncesi değerlere göre azaldığı ve anlamlı olarak sağlam taraftan geri kaldığı görülmüştür (Operasyon sonrası 36.8°+-10°, Sağlam 49°+-9 p=0.02). Volar cerrahide ise bu değerlerin arttığı ama yine de sağlam taraftan anlamlı derecede az olduğu görülmüştür (Operasyon öncesi 30+-17 sonrası 38.5°+-11°, Sağlam 54°+-15° p=0.01). Daha çok supinasyon ekstansiyon ağırlıklı yapılan arka cebe cüzdan koyma hareketinde volar grupta radyal-ulnar deviyasyonun azalarak sağlam tarafa göre anlamlı azaldığı (Operasyon sonrası 16.8°+-4°, Sağlam 23°+-3° p=0.007), buna karşılık maksimum süpinasyonun azalmasına rağmen pronasyon-süpinasyon hareket arkının anlamlı arttığı görülmüştür (Operasyon öncesi 12.9°+-3°den 17.2°+-6° ye P=0.08). Dorsal grupta radyal ulnar deviasyon arkı sağlam tarafa göre anlamlı azalmıştır (Sağlam 30.1°+-6 ° Operasyon sonrası 21°+-6° p=0.04). Pronasyon süpinasyon arkı armıştır ama operasyon öncesine göre anlamlı değildir (Operasyon öncesi 16°+-4°den 20°+-6° ye p=0.1). Volardan farklı olarak fleksiyon ekstansiyon hareket açıklığı artarak sağlam tarafınkine benzer duruma geldiği bulunmuştur (33.2°+-10 Sağlam 29.6°+-8 Operasyon sonrası p=0.3). Volar grupta bu durum tersidir ve fleksiyon ekstansiyon hareket arkı anlamlı derecede sağlam tarafa göre azalmıştır (Sağlam 31°+-6° operasyon sonrası 22°+-4° p=0.01). Sonuç: Her iki yaklaşımla yapılan cerrahiler uygun hasta seçimiyle başarıya ulaşan tedavi yöntemleridir. Her ne kadar benzer gonyometrik ölçüm değerleri ve fonksiyonel değerlendirmelere sahip olsalar da el bileğinin hareketinin multiaksiyal doğasından dolayı gerçek farklılıklar görevler sırasında ortaya çıkarmaktadır. Fleksiyon, radyal deviyasyon, ve pronasyon gerektiren görevlerde volar grupta ameliyat öncesine göre daha iyi veriler elde edilmiş olup ekstansiyon gerektiren görevlerde dorsal yaklaşımla yapılan grupta daha iyi veriler saptanmıştır. Yaptığımız bu fonksiyonel analiz, hastaların özellikleri ve beklentilerine göre tedavi seçiminde etkili olabilir. Ayrıca operasyon sonrası fizik tedavi protokolü açısından bizi yönlendirebilir.