Sınıf öğretmenlerinin istenmeyen davranışlarda kullandıkları önleyici yaklaşımlar ve bu yaklaşımların etkililiğine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında, sınıf içinde karşılaşılan istenmeyendavranışlar ile sınıf öğretmenlerinin bu davranışlarla baş etmede kullandıkları önleyiciyaklaşımların neler olduğu ve bu yaklaşımların etkililiğine ilişkin öğretmen ve öğrencigörüşlerini belirlemektir.Araştırmanın alanını, 2005- 2006 eğitim öğretim yılı içersinde Sakarya li sınırlarıiçerisinde yer alan ilköğretim okullarında görev yapan 5. sınıf öğretmenleri ve 5. sınıföğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada, 10 öğretmen ve 20 öğrenci ile görüşmeleryapılmıştır. Öğretmen ve öğrenciler, aşırı ve aykırı durum örneklemesine uygun olarakseçilmişlerdir. Yapılan görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu ve öğretmen-öğrenci formları kullanılmıştır.Araştırma niteliksel olarak yapılmıştır. Araştırmada yalnız araştırmacı veritoplamıştır. Araştırmada toplanan veriler, içerik analizi yaklaşımı ile analiz edilmiştir.Araştırmada, ilköğretim 5. sınıf öğretmen ve öğrencilerinin sınıf ortamındakarşılaştıkları istenmeyen davranışların, izinsiz konuşmalar (dersi bölme), kavga etme,etkinliklere katılmama (dersi dinlememe), söz dinlememe (saygısızlık), ödev yapmama, derseilgisizlik, derste başka şeylerle ilgilenme, birbirlerini şikâyet etme, küfür etme, derse geçkalma, yalan konuşma, aşırı suskunluk, temizliğe dikkat etmeme, okul araç gereçlerine dikkatetmeme, zararlı ve yasak eşyalar taşıma, kopya çekme, öğrencinin kendine güvensizliğiolduğu sonucuna ulaşılmıştır.lköğretim 5. sınıf öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre, öğretmenlerin istenmeyendavranışlarla baş etmede kullandıkları önleyici yaklaşımların; sorumluluk verme(görevlendirme), öneride bulunma ve uyarma, göz teması kurma ve mimikle ifade etme,öğrencilerle olumlu iletişim kurma, ön sırada oturtma (grup değiştirme), aile ile işbirliği (evziyaretleri), sınıf kurallarını öğrencilerle hazırlama, sınıfta yok sayma (kayıtsız kalma), sınıfınderse katılımını sağlama, öğrenciye değerli olduğunu hissettirme, ben dili ile konuşma,motivasyon sağlama, materyal artırma, açık uçlu soru sorma, aynı davranışla karşılık verme,örneklerle sonuçları anlatma, korkutma, kızma, tehdit etme, öğretmenin sınıfta dolaşması,ceza verme, etkinlik yaptırma, toplantı düzenleme olduğu saptanmıştır.Ayrıca araştırmada, öğretmenlerin ve öğrencilerin istenmeyen davranışları önlemede,?sınıf kurallarının öğrencilerle beraber hazırlanması?, ?öğrenci beklentilerine öğretmenlertarafından cevap verilmesi?, ?okul yöneticileri ve rehberlik uzmanları ile işbirliği yapılması?,?öğretmenlerin tutum ve davranışlarına dikkat etmeleri?, ?öğretmenler arası işbirliğiyapılması?, ?tahmin mekanizmasının (öğretmenin, öğrencinin yapacağı davranışı öncedenkestirebilme becerisi) kullanılması?, ?sınıfın fiziki durumunun düzenlenmesi?, ?sınıftoplantıları düzenlenmesi?, ?okul veli işbirliği yapılması?, ?derste öğrenciye uygun etkinlikleryaptırılması?, ?ders kazanımlarının günlük hayattan oluşu?, ?öğrencilerin derse aktif katılımınsağlanması?, ?öğrencilere grup çalışmaları yaptırılması? yaklaşımlarını etkili bulduklarısonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: stenmeyen Öğrenci Davranışı, Önleyici Yaklaşımı.