Sokak Sanatının Kullanımı ve Kamusal Alanın Dönüşümü: Lefkoşa Suriçi Örneği

ÖZ: Post-modern bir yaklaşımla her şeyin kocaman bir metinler yığını olduğu düşüncesi, imajların duygu ve düşünce aktarımları açısından okunabilmesini önemli kılmaktadır. Tarihsel avangard ve kavramsal sanatla birlikte sanatın araçsallaşması, toplumu dönüştürmek için yabancılaşmaya karşı bir iletişim aracı olarak kullanılması, bu bağlamda gündelik hayat pratikleriyle buluşturulması, tez kapsamında okumaya açılan bir metin sunmaktadır. Bu diyalojik metin, araştırma kapsamında sokak sanatının kamusal alandaki yansımaları ve gündelik yaşamla olan iletişimidir. Bu kapsamda araştırmada örneklem olarak Kuzey Lefkoşa‘nın Suriçi bölgesiyle, bu bölgede izinli sokak sanatıyla üretilen imajlar ve bu imajları üreten Yuka Blend organizasyonu seçilmiştir. Araştırmada nitel desen kullanılmaktadır. Bu bağlamda yöntem olarak fenomenoloji ve göstergebilimden faydalanılmıştır. Fenomenoloji alanında Yuka Blend‘e yönelik Derviş Zeybek, Mathieu Devavry, Zed40 ve Duygu Meren ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Derviş Zeybek (organizatör-dans eğitmeni), Mathieu Dervavry ve Zed40 (imaj üreten sokak sanatçıları) ile röportaj yapılmasının sebebi Yuka Blend‘in doğumu itibariyle pratik alanda oluşumun merkezinde yer almalarıdır. Duygu Meren ise, araştırmacının iletişimsel ağı çerçevesinde bildiği, profesyonel anlamda gelirini sanattan karşılamayan ancak Yuka Blend Sokak Fesitivalleri‘nde imaj üretiminde bulunan bir katılımcıdır. Bununla birlikte mülakatlarda elde edilen anahtar kelimeleri ve temaları içerisinde barındıran imajlar içerisinden ise 8 tane seçilerek, göstergebilimsel analiz gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra seçilen imajların bulunduğu bölgelerde çalışan ve ikamet eden –ki bu bağlamda imajlarla gündelik hayatı sırasında aktif veya pasif olarak etkileşimde bulunacağı düşünülen– kişilerden rastgele olarak seçilen 10 katılımcıyla da yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Mülakatlar çevrim içi veya yüzyüze yapılmıştır. Röportajlardan edilen veriler ise Dey‘in nitel veri analizi yöntemine göre irdelenmiştir. Araştırmada sokak sanatı faaliyetlerini ve bölgeye olan yansımalarını irdelemek için Bürger‘in avangard kuramından, Adorno‘nun kültür endüstrisi kuramından ve Lefebvre‘nin kent (şehir) hakkı kuramından faydalanılmştır. Araştırmada nitel deseni tamamlayan paradigma ise neo-marksizmdir. Araştırmanın sonuç kısmında görünür kılınan parçacıklar (fragmanlar) için ise; Yuka Blend‘in sermaye-iktidar ortaklığınca üst bir fantazmagori içerisine çekildiği, ana akımlaşan izinli sokak sanatının Kuzey Lefkoşa Suriçi‘nin mutenalaşmasına yönelen parametreler içerisinde olabileceği ve bununla ironik bir şekilde bölgede oluşabilecek panoptik ayrışmaların engellenmesi adına rol oynabildiği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sokak sanatı, Yuka Blend, kent, avangard kuramı, mutenalaşma.