Sokakta yaşayan çocukların sokağa itilme nedenleri ve sokakta karşılaştıkları sorunlar: İstanbul örneği

Bu araştırmada sokakta yaşayan veya yaşamının bir dönemini sokakta geçirmiş çocukların sokağa itilme nedenleri ve sokakta karşılaştıkları sorunların incelenmesi; Türkiye' de ki sokak çocuklarına yönelik koruyucu, önleyici ve destekleyici hizmetler alanında yeni yaklaşımların gerekliliğinin ortaya konulması ve böylece yeni uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Çocukların sokağa itilme nedenlerinin süreçlerinin ve etiyolojisini açıklamak adına daha kapsamlı bir yaklaşım türü olan Ekolojik Yaklaşım kullanılacaktır. Ekolojik Yaklaşım göre çocukların sokak yaşamına itilmesi salt bir olgudan ibaret olmayıp, birçok faktörün etkileşimi sonucu meydana gelmektedir. Bu model çocukların sokağa itilme nedenleri ve sokak yaşamında karşılaşabilecekleri sorunlara yönelik uygulama ve araştırmaları yürütmek amacıyla sistematik bir çerçeve sağlayan en kapsamlı modeldir. Bu araştırmada sokak yaşamına itilen çocukların sokak yaşamında karşılaştıkları sorunların ve sokak yaşamına itilmeleri üzerinde derinlikli bir kavrayışla ortaya çıkarılması amaçladığından, nitel araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırma kapsamında verilerin toplanması ve analizinde nitel araştırma desenleri arasında yer alan fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Bu kapsamda yaşamının bir dönemini sokakta geçirmiş veya sokak yaşamına devam eden çocuklarla görüşme sağlanmıştır. Araştırmaya katılan çocukların 7' si kız çocuğu 6' sı erkek çocuğudur. Görüşülen çocuklar 8-18 yaş aralığındadır. Araştırma yüz yüze yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış ve görüşme formundaki sorular için eleştirel literatür taraması yapılmış, ikincil dokümanlar kullanılmıştır. Çocuklara 15 soruluk yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Araştırmanın bulguları; çocukların sokak yaşamına itilmelerinde ailenin, okul ilişkilerinin ve arkadaş çevrelerinin etkisi olduğu; en büyük etkenin aile faktörü olduğu görülmüştür. Aile içerisinde huzursuz bir ortam bulunması, ailenin temel işlevlerini yerine getirmemesi, ebeveynlerin sorumluklarını üstlenmemesi ve çocukları ile sağlıklı ve güvenli bir bağ geliştirmemesi, ebeveynlerin çocuğa atfettikleri değerin yetersiz olması gibi nedenler çocukların aile ortamından uzaklaşmalarına neden olmaktadır. Ailelerinin sosyo-ekonomik düzeyleri düşüktür. Ailelerin büyük çoğunluğu sosyal yardım ve desteklerle geçinmektedir. Çocukların sokak yaşamında karşılaştıkları risk ve tehlikeler ise istismara maruz kalma, sosyal dışlanma, madde kullanımı, suç ortamında bulunma, intihar girişimi ve kendine zarar verme davranışlarıdır.