Somut olmayan kültürel miras unsurlarından çay kültürüne yönelik gastro-turist deneyimi destinasyon imajı ve tutumun davranışsal niyete etkisinde alışkanlığın düzenleyici rolü

Bu araştırmanın temel amacı Rize ilinde çay turizminin mevcut durumunun belirlenmesidir. Temel amaç doğrultusunda araştırmanın iki alt amacı bulunmaktadır. Araştırmanın birinci alt amacı; Rize'de çay kültürü ve turizmi ile ilgili mevcut durumunun belirlenmesi, sorunların tespit edilmesi ve önerilerin geliştirilmesidir. Araştırmanın ikinci alt amacı ise Rize'de çay ile ilgili faaliyetlere katılan turistlerin gastro-turist deneyimi, destinasyon imajı ve tutumlarının davranışsal niyetlerine etkisinde alışkanlığın düzenleyici rolünün belirlenmesidir. Bu kapsamda araştırmada paydaşlar ile görüşme ve turistler ile anket uygulaması gerçekleştirmek üzere karma yöntem tercih edilmiştir. Araştırmada öncelikle kuramsal çerçeve belirlenmiştir. Uygulama aşamasında ise araştırmanın birinci alt amacına yönelik Rize'de çay kültürü ve turizmi ile ilgili bilgi ve deneyim sahibi 12 paydaş ile yüz yüze ve yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme gerçekleştirilecek katılımcıların belirlenmesinde kasti ve kartopu örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen verilere yönelik betimsel ve MAXQDA 2024 nitel analiz programı ile içerik analizi uygulanmıştır. Bulgular Rize'nin çay turizmi ile ilgili mevcut durumu, sorunları ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri olmak üzere sınıflandırılarak verilmiştir. Görüşme sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda araştırmanın ikinci alt amacına yönelik sürece geçilmiştir. Araştırmanın nicel kısmında Rize'yi ziyaret eden ve çay ile ilgili turistik faaliyetlere katılan turistler ile gastro-turist deneyimi, destinasyon imajı ve tutumun davranışsal niyetlerine etkisinde çay içme alışkanlığının düzenleyici rolünü belirlemeye yönelik anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Anket uygulamasında kasti örnekleme yöntemi kullanılmış ve 402 turiste ulaşılmıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda turistlerin gastro-turist deneyimi ve destinasyon algıları ile tutum düzeylerinin davranışsal niyetleri üzerinde anlamlı etkilerinin olduğu ancak, alışkanlığın düzenleyici rolünün olmadığı belirlenmiştir. Çay turizmi ile ilgili literatürde konuyu somut olmayan kültürel miras çerçevesinde, arz/talep yönüyle ve karma yöntemler kullanılarak kapsamlı ve bütüncül bir şekilde ele alan çalışmaya rastlanılmamıştır. Ayrıca, gastro-turist deneyimi, destinasyon, imajı, tutum, alışkanlık ve davranışsal niyeti bir arada inceleyen çalışmaya ulaşılamamıştır. Bu doğrultuda araştırmanın kapsamı ve sonuçları ile literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Somut olmayan kültürel miras, çay kültürü kimlik misafirperverlik ve sosyal etkileşim sembolü, gastro-turist deneyimi, destinasyon imajı, davranışsal niyet.