Son adım teslimat problemi:Bir e-ticaret firmasında uygulama

2019 yılı son çeyreğinde ilk olarak Çin in Wuhan kentinde görülmeye başlanıp Covit-19 olarak adlandırılan koronavirüs, salgının getirdiği yaşam koşulları ile birlikte dünya ticaretine birçok olumsuz etkisine rağmen e-ticarette hızlı bir gelişmeye yol açmıştır. Salgının bize getirdiği yeni alışkanlıklar ile birlikte tüm dünyada insanlar, ihtiyaçlarının büyük bir kısmını internet üzerinden karşılamaya başlamıştır. Talebe istinaden artan e-ticaret hacminin vazgeçilmez unsuru olan lojistik kısmı üzerine daha fazla çalışmalar ve yatırımlar yapılmaya başlanmıştır. Lojistik maliyetlerinin en büyük kısmını oluşturduğu iddia edilen son adım teslimatı üzerine yapılan çalışmalarla birlikte kısıtlı kaynaklarla yüksek miktardaki talebe cevap verirken maliyetlerin de kontrol altında tutulabilmesi için çeşitli lojistik modelleri ortaya çıktığı görülmüştür. Bu çalışmada, mobilya sektöründe e-ticaret faaliyeti yürüten bir firmanın verileri kullanılarak son adım teslimatı maliyetini minimize edebilmek için dört farklı senaryoda lojistik modelleri oluşturulmuştur. Senaryoları çözümlerken p-medyan, kümeleme ve rotalama yapılmıştır. Sonrasında ise, senaryoların maliyetleri birbiriyle karşılaştırılmıştır. Birinci senaryoda son adım teslimatının bir lojistik firması tarafından kargo hizmet alınarak gerçekleşmesine dayanmaktadır. İkinci senaryoda ise, p-medyan algoritması kullanarak bir depo yeri belirlenmiş, tüm müşteri teslimatları bu depodan sağlanacak şekilde rotalar oluşturulup son adım teslimatı yapılmıştır (rotalama). Senaryo 2 de, 1.senaryodan farklı olarak kiralanan depo sebebiyle personel istihdamı ve araç kiralama maliyetleri de toplam maliyete eklenmiştir. Üçüncü senaryoda pareto analizine göre sipariş büyüklüğü en fazla olan bölgelerin verileri kullanarak yeni depo yeri belirlenmiş (p-medyan) ve bu noktalara teslimat yapılması sağlanmış (rotalama), diğer bölgelere olan teslimatlar için kargo firması aracılığıyla teslimatlar planlanmıştır. Bu senaryoda da senaryo 2 deki gibi personel istihdamı ihtiyacı hasıl olmuş olup araç kiralama maliyetiyle birlikte toplam maliyete eklenmiştir. Dördüncü senaryoda ise pareto analizi ile sipariş yoğunluğunu oluşturduğu görülen 1. ve 2. bölgedeki müşteriler kümeleme algoritması yardımıyla gruplanmıştır. p-medyan algoritması yardımıyla kümelenen 5 müşteri bölgesi için 5 ayrı müşteri teslimat noktaları belirlenmiş, teslimatların bu noktalardan yapılması durumu dikkate alınmıştır. Katılımlı teslimat modeline teşvik için müşterilere bir sonraki siparişlerinde kullanılmak üzere hediye çeki tanımlanmış ve bu maliyet de senaryo maliyetine eklenmiştir. Belirlenmiş 4 senaryo üzerinden maliyet hesaplamaları karşılaştırılıp maliyet açısından en uygun seçenek yönetime sunulmuştur. Yeni senaryolarla gelen personel istihdamı, araç kiralama ve depo kiralama seçenekleri yeni problemlere yol açabilir. Firma yeni eklentilerle birlikte istihdam koşullarını sağlamak için bazı yasal sorumluluklara mecbur kalabilir. Kiraladığı deponun ve aracın kullanım süreçlerinde başka sorunlarla karşılaşabilir. Bu durumlar senaryoların dışında tutulmuş olup firma yönetimine görüş olarak ayrıca bildirilmiştir.