Son dönem osmanlı askerî mimarisi bağlamında trabzon cephanelikleri

Osmanlı Devleti'nin yüzyıllar süren imparatorluğu boyunca hemen her dönem varlığı bilinen ancak son dönem Osmanlı askerî mimarisi ile birlikte konumu ve biçimi değişerek inşa edilmeye devam edegelen cephanelikler, her türlü patlayıcı madde ve mühimmatın depolanmasını sağlayan kapalı ve korunmuş mekânlardır. Coğrafik ve stratejik konumu ile Osmanlı Devleti'nin askerî üslerinden biri olan Trabzon'da da cephanelikler hem şehrin ihtiyacı olan hem de diğer cephelere sevk edilmek üzere gelen mühimmatın muhafazasında önemli bir işleve sahip olmuştur. Trabzon'da, Osmanlı Dönemi'nde inşa edilmiş veya Devletin kullandığı cephaneliklerin varlığını tespit etmek ve bu yapıları son dönem Osmanlı askerî mimarisi bağlamında değerlendirmek çalışmanın temel amacıdır. Bu bağlamda çalışma 4 bölümden oluşmaktadır. Genel bilgiler bölümünde, çalışmanın kuramsal çerçevesi çizilmiştir. Yapılan çalışmalar bölümünde, son dönem Osmanlı askerî mimarisi ile ilgili bilgilere yer verilmiş;İstanbul, Anadolu ve Osmanlı Devleti'nin hâkim olduğu yerlerde inşa edilen cephanelik örnekleri incelenmiştir. Cephanelik binalarının çeşitlenmesi, yapıların belirli bir kategoriye tabi tutulmasını gerektirmiştir. Cephaneliklere özgü belirli ögelerin varlığı terminoloji oluşturmayı gerekli kılmış, binaların benzer veya faklı yönleri doğrultusunda tipoloji denemesi yapılmıştır. Bulgular ve Değerlendirmeler kısmında Trabzon'da var olan cephanelikler tespit edilmiş,envanteri çıkarılmıştır ve bu yapılar görsel ve arşiv belgeleri ışığında ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Sonuçlar bölümünde, tüm bu incelemeler ve değerlendirmelere göre çalışmanın sonuçları ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Askerî mimari, Trabzon, Cephanelik, Askerî depo