Sosyal bilgiler ders kitaplarında kullanılan biyografilerin incelenmesi

Sosyal Bilgiler öğretiminde yenilenen programa ve yapılandırmacı anlayışa uygun olarak disiplinler arası bir öğretim önem arz etmektedir. Dolayısıyla Sosyal Bilgilerin yapısı itibariyle edebiyat disiplini ile olan ilişkisi öne çıkmaktadır. Bu noktada öğretim ortamında ve materyallerde edebi ürünleri yok sayılamaz. Bu durumdan hareketle yapılan araştırma, Sosyal Bilgiler ders kitaplarında kullanılan biyografilerin özelliklerini ve kullanım durumunu açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışma nitel olarak tasarlanmış olup betimsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veri elde etme tekniği doküman inceleme olan araştırmanın dokümanları Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan 2018-2019 eğitim-öğretim yılında kullanılan 4, 5, 6 ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları ile Sosyal Bilgiler öğretim programıdır. Araştırma; toplanan dokümanlar ve ele alınan araştırma soruları ile sınırlandırılmıştır. Bu doğrultuda verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. İncelemelere göre; biyografik metinlerin ders kitaplarında bulunma durumu genel bir seyir izlemektedir. Genel olarak biyografilerin varlığından söz edilmektedir. Biyografilerin öğrenme alanlarına dağılımında bir denge yoktur. Bazı öğrenme alanlarında biyografik unsurlara rastlanılmamıştır. Bununla birlikte biyografiler edebi metin türleri bakımından bir incelemeye tabii tutulmuştur. Bu durumda da biyografilerin genel olarak öğretici, açıklayıcı anlatım türleri gibi belli edebi anlatım türleri ile kaleme alındıkları görülmüştür. İçeriklerine bakıldığında ise biyografik metinlerde kişilerin eserleri, çalışmaları ve başarılarına değinilmiş, genel olarak da biyografilerde kişilerin genel hayat öyküsü üzerinden bilgi verilmiştir. Biyografilerin görsellerle desteklendiği düşünüldüğünde bu konu hakkında da bir inceleme yapılmıştır. İnceleme neticesinde ağırlıklı olarak temsili resimler, portre ve fotoğraflar paylaşılmıştır. Toplanan veriler ve bulgular ışığında ders kitaplarında yer verilen biyografilerin belirli özellikler taşıması gerektiği düşünülmüştür. Biyografilerin ders kitaplarındaki dağılımında bir denge gözetilmelidir. Biyografilerin etkili öğretim materyalleri olarak düşünülmesinden dolayı içerikleri zengin olabilir. İçerikleri zengin tutulan metinlerin anlatım türleri de bu şekilde çeşitlenebilir. Bu araştırma biyografik metinlerin Sosyal Bilgiler ders kitaplarında ve ders ortamlarında kullanılmasına yönelik daha önceki çalışmaların devamı niteliğinde olup, bu konuda araştırma yapmak isteyenler ve öğretmenler için faydalı olacağı düşünülmektedir.