Sosyal bilgiler ders kitaplarının değerler bağlamında analizi

Bu çalışmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan değerlerin 4. 5. 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları bağlamında analiz edilmesidir. Bu amaçla nitel araştırmaya dayalı doküman analizi yapılmıştır. Araştırmanın evrenini MEBBİS'de (Millî Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri) yer alan Sosyal Bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Örneklemini ise Millî Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulunun kararı ile 2019-2020 öğretim yılından itibaren 5 (beş) yıl ders kitabı olarak kabul edilen ve 2020-2021 eğitim öğretim yılında kullanılan 4-7 sınıf sosyal bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında kullanılan veri toplama araçları da Sosyal Bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarıdır. Toplanan veriler içerik analizi ile metinler, görseller/şekiller, haberler, sorular ve ölçme-değerlendirme temaları altında sınıflandırılmıştır. Yapılan analiz sonucunda 4-7 sınıf kitaplarında kazanımlarda yer alan kök değerlerden sorumluluk, temel değerlerden kültürel mirasa duyarlılık en çok, kök değerlerden vatanseverlik ve dürüstlük ile temel değerden aile birliğine önem verme en az yansıtılan değerler olduğuna dostluk, öz denetim sabır, sevgi ve adalet değerlerinin ise kazanımlarda ulaşılmadığı söylenebilir. 5. sınıftaki dürüstlük ve çalışkanlık değeri 6. sınıftaki vatanseverlik ve kültür ve miras öğrenme alanında kültürel mirasa duyarlılık, 7. sınıftaki dürüstlük, saygı, barış ve çalışkanlık değerleri hem kazanımlarda hemde kitaplarda net ifadelerle yansıtılmadığı tespit edilmiştir.