Sosyal bilgiler ders kitaplarınında dijital vatandaşlık

İçinde bulunduğumuz çağda nesnelerin interneti (IoT), yapay zekâ (Al) ve akıllı ulaşım sistemleri (ITS) gibi dijital yenilik ve dönüşümler vatandaşlık rollerini değiştirmiştir. Dijital dünyada haklarını ve sorumluluklarını bilen güvenli, yasal ve etik kurallara uygun olarak davranma becerisine sahip bilinçli vatandaş olmak önemlidir. Bu becerilerin bireylere kazandırılmasında sosyal bilgiler dersi büyük rol oynamaktadır. Bu çalışmada 4, 5, 6 ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının dijital vatandaşlık alt boyutları kapsamında incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı kullanılmış ve doküman analizi yönteminden yararlanılmıştır. Tipik durum örneklemesi ile belirlenen ders kitapları, dijital vatandaşlık boyutlarına ait kategorik çerçeve esas alınarak betimsel olarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Sosyal Bilgiler ders kitaplarında dijital vatandaşlık kategorileri esas alınarak değerlendirildiğinde en fazla dijital vatandaşlık kategorilerine 4 ve 5. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer verildiği görülmüştür. En az dijital vatandaşlık kategorilerine 6 ve 5. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında rastlanmıştır. Ders kitaplarında hiç yer verilmeyen kategorinin dijital görgü kategorisi, en az yer verilen kategorinin ise dijital sağlık (4 Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında mevcut) olduğu görülmüştür. Sırasıyla dijital güvenlik (4 ve 5. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında mevcut), dijital hak ve sorumluluklar (4 ve 5. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında rastlanmadı), dijital kanun (5 ve 6.Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında mevcut) ve dijital okuryazarlık (4, 5 ve 7. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında mevcut) kategorilerine rastlanmıştır. Sosyal Bilgiler ders kitaplarında bu dijital vatandaşlık kategorilerine yönelik bilgilendirici, pekiştirici ve destekleyici ölçme ve değerlendirme etkinliklerinin eksik kaldığı görülmüştür.