Sosyal bilgiler derslerinde materyal kullanım durumu: İstanbul ili örneği

Bu çalışma Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin derslerinde kullanmış oldukları materyal ve teknoloji durumunu tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda "Ortaokullarda görev yapan Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin derslerinde materyal ve teknoloji kullanma durumu nedir?" sorusuna cevap aranmıştır. Bu araştırma tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul İl'ine bağlı ortaokullarda görev yapan Sosyal Bilgiler öğretmenleri ve bu okullarda görev yapan idareciler oluşturmaktadır. Evreni oluşturan İstanbul İline bağlı 39 ilçeden random(tesadüf) yöntemle belirlenmiş 9 ilçe örneklemi oluşturmaktadır. Yapılan araştırmada, veriler Sosyal Bilgiler öğretmenlerine ve okul idarecilerine uygulanan anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Anket formları 2018-2019 eğitim-öğretim yılı içerisinde uygulanmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen sonuçlar, SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öğretmenlere uygulanan anket sonucunda elde edilen kişisel ve mesleki bilgiler ile öğretmenlerin materyal/teknoloji kullanma sıklıkları ve bunları kullanmama nedenleri, frekans (f) ve yüzdeleri (%) hesaplanarak bir düzen içinde sunulmuştur. Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin derslerinde kullanmış oldukları materyallerin kullanılma sıklığı ile cinsiyet, öğrenim durumu ve mesleki kıdem değişkenleri arasında ilişki olup olmadığını sınamak amacıyla "Ki Kare (X²) "testinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda ortaokul Sosyal Bilgiler derslerinde farklı teknolojilerin kullanıldığı görülmektedir. En çok kullanılan teknoloji akıllı tahta ve bilgisayar olup, en az kullanılan teknoloji ise slayt makinasıdır. Bu teknolojilerin %84.2'si öğrenciler tarafından, %8.5'i yönetim amacıyla ve %7.3'ü ise öğretmenler tarafından kullanılmaktadır. Ayrıca bu teknolojilerin kullanılabilirlik durumuna bakıldığında, %54'ünün iyi durumda, %42.4'ünün çok iyi durumda ve %3.6'sının ise kötü durumda olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin materyal ve teknoloji kullanım sıklığına bakıldığında, öğretmenlerin %30.5'i hiçbir zaman kullanmadığını, %12'si ise her zaman kullandığını ifade etmektedir. Öğretmenlerin materyal ve teknoloji kullanmama nedenlerine bakıldığında öğretmenlerin %67.7'si okulda bulunmamasından dolayı, %15.9'u sınıfta bulunmamasından dolayı, %12.4'ü materyal/teknolojiyi tanımadığından dolayı, %2.2'i okulun fiziksel imkanlarının uygun olmamasından dolayı, %1.3'ü yeterli olmadığından dolayı ve geri kalan %0.5'i materyal/teknolojinin kullanılamaz durumda olduğundan dolayı materyal / teknoloji kullanmadığını ifade etmiştir. Materyallerin edinim şekillerine bakıldığında ise, sadece dörtte birinin hazır olarak edinildiği (%26.4), çoğunluğunun ise dernekler, katkı payı, kooperatifler ve bağışlar yoluyla elde edildiği görülmektedir. Ortaokul sosyal bilgiler öğretmenlerinin materyal/teknoloji kullanım sıklıklarının cinsiyetleri açısından farklılaşıp farklılaşmadığına yönelik gerçekleştirilen χ2 (ki kare) analiz sonuçları, kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre daha sık materyal / teknoloji kullandığını göstermektedir. Öğrenim durumları açısından farklılaşıp farklılaşmadığına yönelik gerçekleştirilen χ2 (ki kare) analiz sonuçları, eğitim fakültesi mezunu öğretmenlerin daha sık materyal / teknoloji kullandığını göstermektedir. Mesleki kıdem açısından farklılaşıp farklılaşmadığına yönelik gerçekleştirilen χ2 (ki kare) analiz sonuçları, 5-10 yıl mesleki deneyime sahip olan öğretmenlerin daha sık materyal / teknoloji kullandığını göstermektedir.