Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan coğrafya okuryazarlık kazanımlarının uygulanabilirliği hakkında öğretmen görüşleri

Bu çalışma, 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer alan ilköğretim 5, 6 ve 7. sınıf coğrafya okuryazarlık becerileriyle ilişkili kazanımların uygulanabilirlik düzeylerine ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Katılımcılar, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Sinop İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı devlet okullarında görev yapan 19 Sosyal Bilgiler öğretmeninden oluşmaktadır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesiyle seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analizi ve frekans analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenler SBDÖP'de yer alan 5, 6 ve 7. sınıf düzeyindeki coğrafya okuryazarlığı ile doğrudan ilişkili 19 kazanımdan 6'sının uygulanabilirliği hakkında olumsuz görüş bildirmişlerdir. Olumsuz görüşlerin ortak noktaları arasında; kazanımların öğrenci seviyesine uygun olmaması, soyut olması, ilgi çekici bulunmaması, güncel konularla ilişkilendirilememesi ve ders süresinin yetersizliği nedeniyle yeterince derinlemesine işlenememesi yer almaktadır. Ayrıca, coğrafi kavramların karmaşıklığı ve yaratıcı düşünme becerilerinin gerektirdiği kazanımlarda öğrencilerin özgün fikirler üretememesi de dile getirilmiştir. Öğretmenler, kazanımların gerçekleştirilebilirliğini artırmak için, öğrencilerin yaşadıkları doğal ve beşerî çevreyle, günlük yaşam deneyimleriyle ilişkili, somut ve ilgi çekici olmaları gerektiğini vurgulamışlardır. Bu sorunların üstesinden gelmek için öğrenci seviyesine uygun materyallerin kullanılması, harita okuryazarlık becerisinin kazandırılması, grafik düzenleyicilerin kullanımı, öğretim ilkelerine uygun öğretim yaklaşımları ve öğrenci merkezli, etkinlik temelli zengin öğrenme ortamlarının oluşturulması gerektiğini ifade etmişlerdir. Bu öneriler, coğrafya okuryazarlık becerilerinin daha etkili bir şekilde kazandırılmasına ve ilgili kazanımların uygulanabilirliğinin artırılmasına yardımcı olabilir. Ancak araştırma sonuçları bazı önemli kazanımların da güncellenmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir.