Sosyal bilgiler ortaokul öğretim programının ötekileştirme olgusu açısından değerlendirilmesi

Bu çalışmada, sosyal bilgiler dersinin demokratik birey yetiştirme misyonundan hareketle, programın önemli bir toplumsal sorun olan ötekileştirme olgusunun engellenmesindeki rolü sorgulanmıştır. Bu durumda teorik olarak donanımına ve yeterliliğine bakılan program, sorunun çözümünde ölçüt kabul edilen değer, düşünce ve davranış kalıpları olan demokrasi kültürü, farklılıklara saygı, hak ve özgürlükler, adalet, hukukun üstünlüğü, eşitlik, ayrımcılık yasağı, ön yargı ve kalıp yargılar, empati, eleştirel düşünme, duyarlılık, problem çözme, iletişim, sorumluluk, insan haklarına saygı gibi etmenlerin varlığı açısından analiz edilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek gerçekleştirilen bu çalışmada, doküman analizi yöntemi kullanılarak veri elde edilmiş ve toplanan veriler içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Çalışmadaki temel veri toplama kaynakları, Sosyal Bilgiler 2005 ve 2018 Öğretim Programlarıdır. Bu durumda programın temel öğeleri olan amaçlar, öğrenme alanları, kazanımlar, kavramlar, beceriler ve değerler, daha önce geniş bir literatür taraması ve uzman görüşüne başvurularak belirlenen ölçütlerin varlığı açısından derin bir analize tabi tutulmuştur. Yapılan analizde programın, ötekileştirme sorununun çözümünde ölçüt kabul edilen etmenlerin varlığı açısından oldukça iyi bir donanıma sahip olduğu, programda demokratik bir havanın hakim kılınmaya çalışıldığı, ayrıca yenilenen programda demokratik değerlerdeki söz konusu varlığın önceki programa göre nispeten arttığı dolayısıyla programın ötekileştirme sorunun çözümünde önemli paydaşlardan biri olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.