Sosyal politika açısından sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları: Aksaray ili örneği

Tarihte toplumların var olması ile birlikte zamanla sosyal yaşam şekillenmeye başlamıştır. Bu süreç içerisinde toplumda insanların statüsünde farklılaşmalar oluşmuştur. Bu farklılaşmayla birlikte ilgili kesimlerce toplum içindeki insanların ortak yaşamlarını düzenleyen sosyal politikalar hayata geçirilmiştir. Sosyal politika devletin belirlenen toplumsal amaç ve hedeflere ulaşmak için aldığı kararlar ve yürüttüğü uygulamalar bütünü olarak tanımlanır. İlk olarak sosyal politika aile, din ve akraba ekseninde gelişmiştir. Değişen toplumsal ihtiyaçlar ve gelişen küresel dünya görüşü ile sosyal politikaların uygulama alanları da gelişme göstermiştir. Bu süreçte uygulayıcı olarak merkezi idare, yerel yönetimler ve gönüllü kuruluşlar görev almıştır. Türkiye'de merkezi yönetimin sorumluluğunda olan vakıflar, sosyal politikaların gerçekleştirilmesinde önemli rol oynamaktadır. Ayrıca belirli bir hizmetin yerine getirilmesi veya başkalarının yararlanması için bir mal veya para bağışlanarak oluşturulan bu kurumlar, toplumların gelişimi ve bunun sonucunda ortaya çıkan dayanışmanın bir gereği olarak hizmet sunmaktadır. Yardımlaşma ve dayanışma olgusu Türk kültüründe ve Türk toplumlarının benimsediği İslam dininde de önemli bir yere sahiptir. Bu kapsamda Türkiye'de muhtaç durumda ki vatandaşlara yardım amaçlı sosyal adaleti sağlamaya yönelik olarak vakıflar kurulmuştur. Bu vakıflar arasında önemli bir yeri olan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, ihtiyaç sahibi vatandaşlara en hızlı ve pratik bir şekilde nakdi ve ayni yardım yapmak için her il ve ilçede kurulmuş olan tüzel kişiliğe sahip kurumlardır. Kendi yapısına uygun olarak mal varlıkları ve gelir kaynakları bulunan SYDV'lerin bir merkezide Aksaray ilinde bulunmaktadır. İldeki bu merkez birey, aile ve toplum refahını arttırmak amacıyla başta dezavantajlı kesimler olmak üzere tüm toplumu hedefleyen katılımcı anlayışıyla adil ve arz odaklı bütünsel sosyal politikalar üretmekte, uygulamakta ve izlemektedir. Bu bağlamda çalışmada sosyal devlet anlayışının hayata geçirilmesinde yerel düzeyde uygulayıcı bir kurumu olan Aksaray ilindeki SYDV'nin hukuki, idari ve finansal yapısının yanında sosyal yardım hizmetlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ana materyalini ise literatür araştırması sonucu elde edilen çeşitli yerli ve yabancı makaleler ve kitaplar, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'ne kayıtlı yüksek lisans ve doktora tezleri, konu hakkında düzenlenen sempozyumların bildirileri oluşturmaktadır. Ayrıca verilerin oluşturulmasında uygulama birimlerinin mevzuatlarından, mesleki birikimlerden ve kurumda görev yapan diğer çalışan ve yetkililerin görüşlerinden faydalanılmıştır. Aksaray ilinde iş alternatifleri çok fazla olmayan daha çok kırsal alanda yaşayan insanlar sosyal yardımlara ihtiyaç duymaktadırlar. İhtiyaçları gidermeye yönelik olarak yapılan ayni ve nakdi yardımlar belirli bir süre sonra insanları bağımlı hale getirmektedir. Sonuç olarak bu bağımlılığı ortadan kaldırmak için Aksaray ilinde SYDV'nin uygulayacağı sosyal politikaların yönü geçimlik yardımlar yerine daha çok gelir getirici projeler şeklinde olmalıdır. Ayrıca, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları sosyal refah artırıcı politikaların uygulanması için paydaş çalışmaları yürütmelidir.