Soya (glycine max L.)' nın dişi ratlarda reprodüktif sisteme etkilerinin stereolojik olarak araştırılması

Bu çalışmada sadece hayvan beslenmesinde değil insan gıdalarında da çeşitli formlarda kendine yer bulan soya bitkisinin dişi genital sistem üzerine etkileri araştırıldı. Çalışmanın ilk aşamasında, Türkiye'de yetişen Glycine max L. bitkisi üzerinde biyolojik aktivite taraması tayini amacıyla n-hekzan, etil asetat ve etanollü ekstreler hazırlanarak ratlara oral yolla 100mg/kg ve 200 mg/kg dozlarda 1 ay süreyle verildi. Deney süresinin sonunda ratların menstrual siklusu hergün vajina smear yöntemiyle takip edilerek diöstrus safhasında olan ratlar ötenazi edildi. Deney sonucunda ratlardan alınan genital sistem organları stereolojik metotlar kullanılarak incelendi. Stereolojik olarak optik disektör metodu ile ovaryumda folikül sayımı yapılırken ovaryum ve uterusun ağırlıkları da ölçülerek değerlendirmeye alındı. Yapılan değerlendirmeler sonucunda başta etanollü ekstre grubu olmak üzere 200 mg/kg dozda soya ekstreleri verilen ratların genital sisteminde bazı değişikliklerin oluştuğu saptandı. Bahsi geçen gruplarda önemli bir canlı ağırlık artışı olmazken vajinal açıklığın, relatif ovaryum ve uterus ağırlığının arttığı, epitelyum hücrelerinin irileştiği, uterusun hiperemik görünümde olduğu, sekonder folikül sayısı artarken sekonder folikül çaplarında küçülme olduğu tespit edilmiştir. Hazırlanan ekstreler üzerinde laboratuvar çalışmaları yapıldıktan sonra, ince tabaka kromatografisinde izoflavon içeriği yoğun olduğu belirlenen ekstre üzerinden izoflavon miktar tayini yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC) tekniği kullanılarak yapıldı. Elde edilen bulgular ışığında soya bitkisinin içeriğindeki fitoöstrojenlerin dişi genital sistemi üzerine etkilerinin olduğu ve bu etkinin doza bağlı olarak değişebileceği tespit edildi.