Spatial experience in metaverse exhibitions: A comparative analysis of reality-based and virtuality-based design approaches

Teknolojik gelişmeler, insan deneyimi için alternatif bir ortam sağlayan metaverse kavramının hayata geçirilmesine ön ayak olmuştur. Bu dijital ortamda, bazı mimari tasarımlar adaptasyon yoluyla gerçekliğin sınırlarını aşarken, bazı mekanlar fiziksel alanı taklit etmeye bağlı kalmaktadır. Sonuç olarak, metaverse'de iki tasarım yaklaşımı ortaya çıkmıştır: gerçek hayattaki mimarinin düzenlemelerini taklit eden gerçeklik temelli (GT) ve sanal ortamların esnekliğinden yararlanan sanallık temelli (ST). Tasarıma yönelik bu farklı yaklaşımların mekânsal deneyim üzerindeki etkisi araştırılmaya devam etmektedir. Bu tez, metaverse ortamlardaki bu iki farklı yaklaşımın kullanıcıların mekânsal deneyimlerini nasıl etkilediğini ortaya koymayı hedeflenmektedir. Metaverse ortamlardaki sergilere odaklanılarak, mimari tasarım yaklaşımlarının mekânsal deneyim üzerindeki etkisinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu çerçevede 118 mimari tasarım öğrencisi ile deneysel bir çalışma yürütülmüştür. Ortamlardaki mekânsal deneyim, mekânsal deneyim anketi ile 6 alt kategoride (mevcudiyet, sürükleyicilik, katılım, akış, yargı ve yön bulma) 1-5 Likert Ölçeği ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, GT ortamını deneyimleyen katılımcılar, ST ortamını deneyimleyen katılımcılara kıyasla kendilerini anlamlı ölçüde daha mevcut hissetmişlerdir. Bu çalışma, mimarlık, sanat ve mekânsal deneyim perspektiflerinden içgörüler sağlayarak sanal ortam tasarımının mekânsal deneyim üzerindeki etkisini anlama konusunda yardımcıdır. Gelecekteki araştırmalar, farklı tasarım metodolojilerine sahip mekânların kullanılması ve diğer disiplinlerden kişilerle işbirliği yapılması yoluyla bu keşifleri daha kapsamlı bir çerçevede doğrulama ve genişletme fırsatına sahip olabilir.