Sporda gözlemsel kolektif yeterlilik: Elit basketbol oyuncuları üzerine bir araştırma

Bu araştırmanın amacı, elit düzeyde basketbol oynayan sporcuların gözlemsel kolektif yeterlik düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin cinsiyet, yaş, lig düzeyi, spor yılı ve millilik durumu gibi değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüş olup 2024-2025 sezonunda Türkiye'de aktif olarak oynayan 201 elit basketbolcu (109 kadın, 92 erkek) örnekleme dahil edilmiştir. Veriler, demografik bilgi formu ve Sporda Gözlemsel Kolektif Yeterlik Ölçeği (OCESS) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde parametrik olmayan testler (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H ve Spearman's rho korelasyon analizi) kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, yaş ve lig düzeyinin kolektif yeterlik algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri bulunmuştur (p <0.05). 31 yaş ve üzeri sporcular ile Basketbol Süper Ligi'nde oynayan sporcuların kolektif yeterlik düzeyleri daha yüksektir. Cinsiyet, millilik durumu ve spor yılı değişkenlerine göre anlamlı fark saptanmamıştır, ancak deneyim süresi ile yeterlik düzeyi arasında pozitif yönlü ilişkiler gözlemlenmiştir. Kolektif yeterlik algısının bazı demografik ve sportif değişkenlerden anlamlı şekilde etkilendiği; ancak bu ilişkinin çok boyutlu ve karmaşık bir yapıya sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, liderlik, takım yapısı, sosyal etkileşim gibi etmenler dikkate alınarak daha derinlemesine çalışmalar önerilmektedir.