Sırât-ı Müstakîm ve Sebilürreşad dergilerinde yayımlanan makaleler bağlamında Son Dönem Osmanlı medreseleri ve Islâh-ı Medâris hakkındaki düşünceler

Medreseler bir eğitim öğretim müessesesi olarak kurulmalarının akabinde İslâm toplumu için önemli bir yere sahip olmuşlardır. Osmanlı Devleti'nin eğitim öğretimi için de önemli bir yere sahip olan medreseler çok uzun bir süre ülkenin en başta gelen eğitim kurumları olma özelliğini korumuşlardır. Hem din eğitim ve öğretimini hem de devletin çeşitli kademeleri için gerekli olan yetişmiş elemanı sağlama noktasında yüzyıllar boyunca ihtiyaca cevap veren medreseler, zamanla bozularak ıslâha muhtaç hale gelmişlerdir. II. Meşrutiyet'e gelininceye kadar çeşitli ferman, emir ve layihalar ile medreselerin ıslâhına teşebbüs edilmişse de başarılı olunamamış, bozulma ülkenin diğer kurumlarında olduğu gibi tedrici olarak devam etmiştir. Tanzimat'tan sonra batı tarzı eğitim kurumlarına önem verilmesiyle de medreseler tamamen kendi hallerine bırakılmıştır. II. Meşrutiyet'in ilan edilmesiyle ülkede esmeye başlayan hürriyet rüzgârları medreseleri de etkilemiş ve özellikle bu dönemde önceki dönemlerle kıyaslandığında daha bilinçli ve köklü olarak medreseleri düzeltme girişimlerinde bulunulmuştur.Araştırmamızda ilk olarak medreselerdeki problemlerin tarihi temellerinin tespitini kolaylaştırması bakımından ve konu bütünlüğünün sağlanması açısından medrese kurumunun kısa bir tarihine yer verilmiştir. İkinci olarak II. Meşrutiyet sonrası medreselerin problemleri ve çözüm önerilerine değinilmiş, son olarak ise II. Meşrutiyet sonrası medreseleri ıslâh için yapılan resmi çalışmalar incelenmiştir.Araştırmamız kapsamında II. Meşrutiyet'in ilan edilmesinden Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkmasına kadar olan dönemde medreselerin ıslâh arayışlarını ortaya koyan ve Sırât-ı Müstakîm ve Sebilürreşad dergilerinde geçen konuyla ilgili makaleler tespit edilmiş, incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Medreselerin ıslâhı için ortaya konan müderris, talebe-i ulûm ve aydınların düşüncelerine yer verilmiştir.