Demokrasi ve otoriterlikte devlet ve istihbarat kurumları: Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin karşılaştırılması

Bu araştırma, istihbarat kurumlarının birbirinden farklı rejim türleri içindeki kurumsal davranışlarını karşılaştırmalı bir şekilde analiz etmeyi hedeflemektedir. Özerklik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve kurumsal bütünlük bağlamında gerçekleştirilen analizde, Amerika Birleşik Devletleri ile Rusya örnek vakalar olarak belirlenmiştir. Bu iki ülkenin seçilme sebebi, modern istihbaratın evriminde öncü bir rol üstlenmeleridir, aynı zamanda mevcut literatürde demokratikleşme çalışmalarında istihbarat kurumlarının yeri de yeterince fazla değildir. Bu çerçevede, bu araştırmanın sorusu, demokratik ve otoriter rejimler, özerklik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve kurumsal bütünlüklerini koruyup koruyamadıkları gibi temel faktörler aracılığıyla istihbarat teşkilatlarıyla nasıl pratikler yapıyorlar? Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden karşılaştırmalı vaka analizi (en farklı sistem tasarımı) ile yapılmış ve tarihsel kurumsalcılık teorik çerçevesi ile ele alınmıştır. Bu yöntemle, rejimsel ve kurumsal açıdan farklılık gösteren ABD ve Rusya'nın istihbarat kurumlarının benzer ya da farklı davranış biçimleri sergileyip sergilemediği incelenmiştir. Araştırmada 21. yüzyılın başından korona virüs salgının başladığı 2019 yılına kadar her iki ülkede dikkat çeken istihbarat olayları analiz edilmiş ve kurumsal yapılar ile belirtilen değerlerin nasıl örtüştüğü incelenmiştir. Elde edilen veriler, demokratik bir sisteme sahip olmasına rağmen Amerikan istihbarat kuruluşlarının şeffaflık, hesap verebilirlik ve özerklik açısından çoğu zaman önemli yetersizlikler sergilediğini göstermektedir. Diğer taraftan, otoriter yapısı ile tanınan Rusya'da bu değerlere dair net bir kurumsal yapı gözlemlenememekte, istihbarat teşkilatları ile devlet arasındaki sınırların belirsizleştiği ve kurumsal bütünlüğün kaybolduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: İstihbarat Teşkilatları, Demokrasi, Otoriterlik, ABD İstihbaratı, Rusya İstihbaratı