Devlet Planlama Teşkilatı ve teknokrasi: 1960-1980 dönemi planlama dokümanlarının bir incelemesi

Devlet Planlama Teşkilatı, 1960 yılında Türkiye'nin kalkınmasını planlamak üzere kuruldu. Az sayıda genç plancı tarafından Türkiye'nin gerek iktisadi gerek sosyal ve kültürel yapısını kapsayan bütüncül beş yıllık kalkınma planları hazırlandı. Geçmiş kamu hizmeti tecrübeleri bulunmaması ve teknik bilgilerine göre işe alınmaları nedeniyle bu plancılar zaman zaman Türkiye'nin teknokratları olarak adlandırıldı. Bir kısmı eski plancılar tarafından yapılan, DPT üzerine çok sayıda araştırma olmasına rağmen, odak genellikle kurumun kalkınmada etkililiği, siyasetçiler karşısındaki gücü ve Türkiye'nin kalkınmış bir ülke haline gelmesindeki başarısızlığının nedenleri oldu. Bu çalışmada, kamuoyunda daha az ilgi çeken ve bu nedenle görece daha bağımsız analizler içeren planlama belgelerinin incelenmesiyle planlamanın ne kadar başarılı olduğundan ziyade neyi amaçladığı anlaşılmaya çalışılmaktadır. Çalışmanın odağı Türkiye'nin sorunlarının nasıl tanımlandığı ve çözümlerin ne şekilde formüle edildiğidir. Bunun için plancılar tarafından yazılan uzmanlık tezleri ve beş yıllık planlar için hazırlanan özel ihtisas komisyonu raporları incelenmiştir. Planlamada yer alan iki grup arasındaki bir karşılaştırma, DPT plancılarının her zaman teknokratik bir yaklaşıma sahip olmadıklarını ve teknokratik zihniyetin DPT çalışanları dışında da gözlemlenebildiğini göstermektedir.