Devletlerin yeniden ölçeklendirilmesi ve iki Türkiye kentinde devlet-işadamları ilişkilerinin dinamikleri

Son yıllarda birçok ülke, merkezi ve yerel yönetim arasında değişen güç ilişkileri sonucu devletlerin yeniden ölçeklendirildiğine tanık olmuştur. Bu yeniden yapılandırma süreci, hükümet-işadamı ilişkilerini de etkilemiştir. Bu tez, genel olarak yerel yönetimlerin, özel olarak da büyükşehir belediyelerinin hükümet-işadamı ilişkilerine olan etkisini İstanbul ve Konya büyükşehir belediyeleri örneklerinden yola çıkarak karşılaştırmalı bir şekilde ele alacaktır. Çalışma, temel olarak yasal dönüşümlere, ihale istatistiklerine ve iki kentte belediye bürokratları ve müteahhitlerle derinlemesine mülakatlara dayanmaktadır. Küresel kent İstanbul'un Konya gibi orta büyüklükteki bir kent ile karşılaştırılması, ölçek farkının işadamlarını içerme ve dışlama mekanizmalarına olan etkisini ortaya koyacaktır. Bu iki kentin karşılaştırılması aynı zamanda yerel düzeyde çeşitli aktörler arasındaki işbirliklerinin ve çatışmalarının, iş dünyasının çıkarlarını şekillendirmedeki rolü hakkında da önemli ipuçları sağlayacaktır. Bu çalışma, yerel yönetimlerin, kendileriyle çeşitli ağlar üzerinden ilişkilenen, siyaseten ayrıcalıklı yeni bir işadamı topluluğunun oluşmasına katkıda bulunulduğunu iddia etmektedir. Fakat merkezi hükümet, yerel düzeyde hükümet-işadamı ilişkilerini en azından üç farklı mekanizmayla etkilemeye devam etmektedir. İlk olarak, yerel düzeydeki ilişki ağları, merkezi hükümetin başta Kamu İhale Kanunu olmak üzere kamu ihaleleriyle ilgili yasaların siyasi keyfiyeti artıracak şekilde değiştirilmesiyle mümkün olmuştur. Türkiye bağlamında, " tedrici fakat dönüştürücü" kurumsal değişiklikler, yasaların değiştirilmesi için önemli bir strateji haline gelmiştir. İkinci olarak, merkezi hükümet, yerel düzeyde hala mega altyapı projelerini yürütmekte, bu da merkezi hükümetle olan ilişkilerin, iş dünyası için önemini korumasına neden olmuştur. Son olarak da, merkezi hükümet, yerel düzeydeki iş dünyası içindeki koalisyonlara ve çatışmalara bazı grupların lehine olmak üzere müdahil olarak, yerel siyasi dinamikleri şekillendirmeye çalışmaktadır. Bu müdahale biçimleri, ölçke farklılaşması nedeniyle kentler düzeyinde farklılaşabilmektedir. Sonuç olarak, bu sunum, gerek merkezi hükümetin gerekse yerel düzeydeki koalisyonların ve çatışmaların sermaye birikim sürecine olan etkisini ortaya çıkarmaya çalışacaktır.