Statik ve kinetik test metotları ile bir şist harmanının asit maden drenajı potansiyelinin belirlenmesi

Bu çalışmada özel bir kömür ocağının yıkama tesisinin şistlerinin çevreye etkileri asit maden drenajı (AMD) özelinde araştırılmıştır. Bu amaçla örnekleme ve örnek azaltma işlemleri ve uluslararası standartlarda statik (Sobek, ABA, ASTM) ve kinetik (kolon, nem hücresi) tesleri uygulanmıştır. Testlerde tane boyutu, kolon çapı, bakteri miktarı (thiobacillus ferrooksidans) gibi çalışma parametrelerinin AMD'ye etkileri sistematik olarak araştırılmıştır. Statik testler katı numunelerin sülfür (%S) analizlerine göre değerlendirilirken kinetik testler ise elde edilen süzüntülerin pH, Eh (Elektriksel potansiyel (mV)) ve Ec (iletkenlik (mS/cm)) değerine ve anyon- katyon, iyon içeriklerine bakılarak değerlendirilmiştir. Statik testlere göre örneklerin toplam S değerleri ortalama % 0,2-2,1 arasında değiştiği bulunmuştur. Örneklerin ortalama AÜP değeri 30,42544 kg*CaCO3/t iken, ortalama NP değeri 182,6389 kg*CaCO3/t olarak bulunmuştur. Ortalama NP/AÜP ise 6.00 kg*CaCO3/t dur. Ayrıca da kolon testlerinde, bakteri kullanılan deneyler hariç pH değerleri 7,21-9,8 arasında, Eh değerleri 140-400 mV arasında ve iletkenlik değerleri ise 0,1908-30 mS/cm aralığında olduğu belirlemiştir. Bakteri kolon testlerinde ise süzüntülerin pH değerleri çok az değiştiği, Eh değerleri 172-525 mV arasında ve iletkenlik değerleri ise 0,273-12 mS/cm aralığında değiştirği belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışmaya konu olan sahada asit maden drenaj oluşumunun meydana gelmeyeceği belirlenmiştir. Bu durum özelikle yan kayacın nötrleşme potansiyelinin yüksek olmasından kaynaklanmaktadır. Ancak cevher zenginleştirme tesisinde verimsiz çalışma sonucunda şistlerde ki kömür içeriğinin artması mevcut durumu etkileyecektir. Sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi ise tesisin yüksek verim ve performansına bağlıdır. Anahtar Kelimeler: Anyon-katyon, Asit Maden Drenajı, Kinetik deneyler, pH-Eh-İletkenlik, Statik deneyler