Stratejik yönetim araçlarının kurumsal risk yönetimindeki rolü: Bir model önerisi ve uygulama

Kurumsal risk yönetimine (KRY) yönelik yayımlanan çerçeve ve rehberlerde, yönetim anlayışında meydana gelen değişimlere uygun olarak KRY'nin stratejik yönetim ile bütünleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Özellikle 2017 yılında yayımlanan "COSO KRY – Strateji ve Performansla Bütünleştirmek" çerçevesi bu konuda örnek teşkil etmektedir. Ancak, yayımlanan akademik çalışmalar ve çerçevelerde stratejik yönetim ve risk yönetiminin bütünleştirilmesi konusunda "ne olması gerektiği" açık bir şekilde ifade edilmesine karşın "nasıl olması gerektiği" sorusu cevap bulamamakta, bu konuda yayımlanan az sayıdaki çalışmanın da stratejik yönetim odaklı olduğu görülmektedir. Bu itibarla, yapılan çalışmada bu kavramların bütünleştirilmesine katkı sunulması ve bu ilişkinin KRY odaklı olarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada, literatür incelemesi neticesinde organizasyonlara en fazla katkı sağladığı belirlenen 42 adet stratejik yönetim aracı (SYA) ile KRY ilişkisinin akademik ve çalışma hayatındaki yerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Akademik bağlamda, veri tabanlarında bu ilişkiyi yansıtan çalışmaların KRY çalışmaları içerisindeki yeri incelenmiştir. Bu ilişkinin çalışma hayatındaki mevcudiyetine ilişkin olarak ise kamu, KİT, yerel yönetimler ve özel sektörden 35 kurum, kuruluş ve şirkette görevli 251 çalışana yönelik anket ve bu sektörleri temsil eden yöneticilerle mülakat gerçekleştirilmiştir. Uygulama sonuçlarında elde edilen veriler nicel ve nitel yöntemlere uygun güvenilirlik ve geçerlik analizlerine tabi tutulmuştur. Anket verilerinin hipotez testleri için Ki-kare bağımsızlık testi ile bu sonuca etki eden değişkenlerin belirlenmesi için Ki-kare Post Hoc analizi yapılmıştır. Testlerde öncelikle KRY bileşenleriyle ilişki durumu, sonrasında ise KRY'nin bütünlüğüyle ilişki durumu incelenmiştir. Testlerin sonucunda, SYA ile KRY'nin bütünlüğü ilişkisinde sektör, çalışma süresi, öğrenim durumu ve yaş faktörlerinin tümünün etkisi olduğu belirlenmiştir. Bileşen ilişkisinde ise üç bileşende bu faktörlerin tümünün etkisinin olduğu, iki bileşende ise çalışma süresi hariç diğer faktörlerin etkisinin olduğu belirlenmiştir. Mülakatlarda elde edilen verilerin anket test sonuçlarını desteklediği görülmüştür. Buna karşın, SYA-KRY ilişkisine yönelik akademik ilginin çalışma hayatında beklenen seviyede karşılık bulmadığı belirlenmiştir. Çalışmada, anket cevaplarından elde edilen veriler neticesinde "Stratejik Yönetim Araçlarına Dayalı KRY" modeli önerilmiştir. KRY süreci ile SYA arasındaki karşılıklı ilişkilerin ortaya çıkarılmasını sağlayan bu Modelin, bütüncül ve uygulamaya dönük bir perspektifle organizasyonların stratejik yönetim ve kurumsal risk yönetimi süreçlerini bütünleştirilebilmesine ve etkin işletilebilmesine katkı sağlaması öngörülmektedir.