Streptozotosin nikotinamid ile indüklenen diyabetik sıçanlara oral keçiboynuzu ekstraktı verilmesinin kan proinflamatuar sitokinler, oksidan/antioksidan denge ve bazı biyokimyasal parametre düzeylerine etkisi

Diyabetin gelişimi ve komplikasyonları önemli bir sağlık sorunu teşkil etmektedir. Bitkisel tedaviler diyabetin patogenezine karşı fayda sağlama potansiyeli taşımaktadır. Bu nedenle, son zamanlarda yapılan çalışmalarda önemli bir sağlık potansiyeline sahip olabileceği bildirilen keçiboynuzu meyvesinin diyabet patogenezi ve diyabetik durum üzerindeki etkisi daha açık bir şekilde değerlendirilmelidir. Çalışmada; 200-250 g Wistar albino türü erkek sıçanlar her biri 10 sıçandan oluşan dört gruba ayrılmıştır. Ultrasonik- destekli ekstraksiyon yöntemiyle hazırlanan keçiboynuzu meyvesinin (küspe ve tohum) sulu ekstraktı, sağlıklı sıçanlardan oluşan Keçiboynuzu grubuna (K) ve streptozotosin-nikotinamid (STZ-NA) ile indüklenmiş sıçanlardan oluşan Diyabet+Keçiboynuzu grubuna (D+K) 21 gün boyunca 200 mg/kg dozunda gastrik gavaj yoluyla uygulanmıştır. Diğer gruplar ise 21 gün boyunca gastrik gavaj yoluyla serum fizyolojik verilen, sağlıklı sıçanlardan oluşan Kontrol grubu (Kontrol) ve STZ-NA ile indüklenmiş sıçanlardan oluşan Diyabet grubundan (D) oluşmuştur. Deney sonunda, hayvanlardan heparinize plazma ve K2 EDTA'lı hemogram tüplerine kan örnekleri alındı. Plazma örneklerinden glikoz, insülin, HOMA-IR, leptin, total kolesterol, TG, 25-hidroksi vitamin D, MDA, GSH, IL-1β, TNF-α, IL-6, ALT, AST, kreatinin ve BUN değerleri belirlendi. Hemogram tüplerinden HbA1c ve tam kan sayımı ölçümleri yapıldı. STZ-NA ile diyabet oluşturulan sıçanların açlık kan glikozu, HbA1c, HOMA-IR düzeylerinin sağlıklı hayvanlardan oluşan gruplardaki sıçanlara göre anlamlı olarak yükseldiği gözlenirken, keçiboynuzu sulu ekstraktının uygulanması bu değerleri olumlu yönde etkilemedi (p>0,05). İnsülin düzeylerinin gruplar arasında fark göstermediği gözlendi. Leptin düzeylerinde gruplar arasında önemli fark gözlenmezken, D+K grubunda leptin ile IL-6 düzeyleri arasında anlamlı pozitif korelasyon olduğu gözlendi. TG, MDA, IL-6, ALT ve BUN düzeylerinin ise diyabetik gruplarda sağlıklı hayvanların bulunduğu gruplara göre anlamlı olarak yükseldiği gözlenirken keçiboynuzu sulu ekstraktı uygulamasının bu düzeyler üzerine olumlu etkisi gözlenmedi. 25-hidroksi vitamin D düzeylerinin D+K grubunda, K ve Kontrol gruplarına göre anlamlı olarak azaldığı gözlendi. GSH düzeylerinin D+K grubunda diğer gruplara göre anlamlı olarak yükseldiği gözlendi. Ayrıca, D+K grubunda GSH düzeyleri ile eritrosit sayısı arasında anlamlı pozitif korelasyon olduğu gözlendi. Uygulamaların IL-1β düzeyleri üzerine önemli düzeyde etkisi bulunmadı. Total kolesterol, TNF-α, AST ve kreatinin düzeylerinde gruplar arasında önemli düzeyde farklılık gözlenmedi. Tam kan sayımı parametrelerinde, eozinofil sayısı ve yüzdesinin diyabetik gruplarda sağlıklı hayvanların bulunduğu gruplara göre anlamlı olarak azaldığı gözlendi. Eritrosit sayısının, D+K grubunda diğer gruplara göre anlamlı olarak azaldığı, Hb düzeylerinin D+K grubunda Kontrol ve D gruplarına göre anlamlı olarak azaldığı, K grubunda ise Kontrol grubuna göre anlamlı olarak azaldığı gözlendi. Hct düzeylerinin ise D+K grubunda Kontrol ve D gruplarına göre anlamlı olarak azaldığı gözlendi. D+K grubunda eritrosit sayısı ile Hb ve Hct arasında anlamlı pozitif korelasyon olduğu gözlendi. MCV'nin, D+K grubunda diğer gruplara göre anlamlı olarak yükseldiği gözlendi. RDW-SD'nin D+K grubunda sağlıklı hayvanların bulunduğu gruplara göre anlamlı olarak yükseldiği gözlenirken, D grubunda Kontrol grubuna göre anlamlı olarak yükseldiği gözlendi. D+K grubunda MCV ile RDW-SD arasında anlamlı pozitif korelasyon olduğu gözlendi. Platelet sayısının diyabetik gruplarda sağlıklı hayvanların bulunduğu gruplara göre anlamlı olarak azaldığı gözlendi. PCT'in D+K grubunda Kontrol ve K grubuna göre anlamlı olarak azaldığı, D grubunda ise Kontrol grubuna göre anlamlı olarak azaldığı gözlendi. Her bir gruptaki hayvanların deneyin başı ve sonu arasındaki ağırlıkları farklılık göstermedi. Hayvanların ağırlık değişimlerinin deneyin başı ve sonu arasında gruplar arasında farklılık göstermediği gözlendi. Sonuç olarak, bu çalışmada keçiboynuzu sulu ekstraktı uygulamasının diyabetik hayvanların glikoz seviyeleri üzerinde olumlu bir etkisi olmadığı ve oksidatif stres, sistemik inflamasyon ve lipid seviyelerini de hafifletmediği gözlemlenmiştir.