Sosyal değerlerin politik ekonomisi üzerine çalışmalar

Bu çalışma ana olarak üç bölümden oluşmaktadır. Her bir bölüm sosyal değerlerin birbirinden bağımsız gibi görünen farklı boyutlarına değinmektedir. İkinci bölüm, toplumsal değerlerin ve demografik özelliklerin Türkiye'deki göçmenlere yönelik tutumları nasıl etkilediğini incelemektedir. 2018 yılı Dünya Değerler Araştırması (WVS) verilerine dayanılarak oluşturulan logit model analiz sonuçları gösteriyor ki Türkiye'de göçmenlere yönelik olumsuz bakış açısı ile din ve milliyetçilik arasında güçlü bir ilişki vardır. Sosyal sınıfın iyileşmesi göçmenlere karşı bakış açısında olumlu şekilde etki ederken göçmenlerin işgücü piyasasında bir rekabet unsuru olarak algılanması göçmenlere karşı olumsuz tavır ile pozitif yönde etkileşimdedir. Demografik özelliklerden çok değerler ve toplumdaki sosyoekonomik konum göçmenlere yönelik görüşler üzerinde etkilidir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Türkiye'de ve 2017-2022 yılları arasında WVS anket soruları sorulmuş 63 ülkede çevre koruma ile ekonomik büyüme arasındaki önceliklendirmeyi hangi demografik özelliklerin etkilediği logit model kullanılarak araştırılmıştır. Örüntü oluşturacak bir ampirik bulguya rastlanmamıştır. Ancak eğitim seviyesinin örnekleme dahil birçok ülkede çevre yanlısı önceliklendirme ile pozitif etkileşim içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan Türkiye'de yaşın gençlik döneminde çevre yanlısı tutumla negatif ilişkide olduğu, gelir skalası, postmateryalist değerler, şehir büyüklüğü, bireyci tercihlerden ziyade devletçi tercihlerin iş ve sanayide baskın olması, din, milliyetçilik, siyasi yelpazenin sağ kanadında yer alma, demokrasiyi tercih etme ve sivil topluma olan güven ile de pozitif ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde modernleşme ile dinsellik arasındaki ilişki 1989-2022 yılları arasında WVS çalışmasına dahil olan 108 ülke üzerinde Görünüşte İlgisiz Regresyon (SUR) yöntemi uygulanarak araştırılmıştır. Ampirik bulgular, dinsellik ile modernleşmenin çeşitli yönleri arasında var olan negatif ilişkinin bir sekülerleşme sürecine işaret ettiğini göstermektedir. Öte yandan, dinsellik, dini çoğulculuk ve bir devlet dininin varlığı ile negatif bir korelasyona sahiptir. Ancak, din piyasanın devlet tarafından düzenlenmesi ile pozitif bir etkileşime sahiptir.