Su kısıtı koşullarında yetiştirilen biber bitkilerinde farklı azot formlarının domates lekeli solgunluk virüsü (tomato spotted wilt virus) enfeksiyonuna ve bitki gelişim parametrelerine etkileri

Besin maddeleri bitkilerin biyotik ve abiyotik stres koşullarına toleransları üzerinde etkiye sahiptir. Abiyotik stres faktörlerinden birisi olan su noksanlığı hem bitki hem de bitki-patojen ilişkileri bakımından önemlidir. Bu çalışmada aynı dozda farklı formlarda verilen azotun, perlit:torf (1:4) ortamında kısıtlı (%30) ve tam (%70) sulama rejimleri altında yetiştirilen "Kandil Dolma" biber çeşidinde Tomato spotted wilt virus (TSWV) enfeksiyonu ve bitki gelişim parametrelerine etkileri araştırılmıştır. Bu çalışmada, iki farklı sulama rejimi altında yetiştirilen biber bitkilerine 5 farklı besin maddesi [NH4NO3, NH4(SO4)2, Mg(NO3)2, Mg(SO4)2 ve Üre] üç tekerrürlü olarak uygulanmış ve uygulamadan 2 hafta sonra bitkiler TSWV ile inokule edilmiştir. Virüs inokulasyonundan 4 ve 8 hafta sonra denemeye ait tüm bitkiler (TSWV ile inokule edilen ve edilmeyen) enfeksiyonun varlığını teyit etmek için ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay) yöntemi ile 2 defa test edilmiştir. Çalışmada, hem tam hem de kısıtlı sulama koşullarında besin elementi uygulanmayan kontrol bitkilerinin ortalama ELISA absorbans değerleri bu bitkilerde virüs titresinin daha yüksek olduğuna işaret etmiştir. Enfekteli üre ve nitrat formunda azot [NH4NO3, Mg(NO3)2] uygulanan bitkilerin kısıtlı sulama koşullarında TSWV'ye karşı daha yüksek toleransa sahip olduğu, sülfatlı besin maddeleri (NH4SO4 ve MgSO4) uygulananların ise virüs enfeksiyonundan nispeten daha fazla etkilendikleri saptanmıştır. Ayrıca, kısıtlı sulama koşullarında yetiştirilen enfekteli bitkilerde (sülfatlı besin maddesi uygulananlar hariç) TSWV simptomlarının şiddetinin azaldığı gözlenmiştir. Su kısıtı koşullarında sağlıklı ve TSWV-enfekteli bitkilerin toplam evapotranspirasyon (ET) değerlerinin, tam sulanan bitkilere göre önemli düzeyde azaldığı, bu azalmanın NH4SO4 ve MgSO4 uygulananlarda daha belirgin olduğu saptanmıştır. Çalışma sonuçları, tam sulama koşullarında enfekteli bitkilerdeki biyokütle kaybının %23, kısıtlı su koşullarındaki kaybın ise %12 olduğunu göstermiştir. Tam sulama koşulları altında MgSO4 hariç, tüm uygulamalarda sağlıklı bitkilerin ortalama su kullanma randımanı (SKR) daha yüksek olurken, kısıtlı sulamada kontrol, üre ve NH4NO3 uygulanan enfekteli bitkilerinki daha yüksek bulunmuştur. Bu çalışma, kısıtlı su şartlarında üre, NH4NO3, veya Mg(NO3)2 ile TSWV enfeksiyonu etkileşiminin bitki gelişimine pozitif katkı yaparak ya da bu besin maddelerinin virüs enfeksiyonunu baskılayarak etkide bulunduğuna işaret etmiştir. Gelecekte, arazi koşullarında farklı su stresleri altında bitki-virüs etkileşimi üzerine değişik besin elementleri ve konsantrasyonlarının etkilerinin belirlenmesine yönelik çalışmalara ihtiyaç vardır.