Sudan'da ulusal kimlik inşası sürecinde etnik kimliklerin rolü: İslamcı siyaset uygulamaları dönemi

Modern dünyada toplumlar, kültürel bağlamda çeşitlilikle şekillenen hızlı bir değişim süreci yaşamaktadır. Sudan da toplumsal, kültürel, etnik, dinsel ve dilsel çeşitliliğe sahip bir ülke olarak bu dönüşümden doğrudan etkilenmiştir. Ancak 1956 yılındaki bağımsızlıktan bu yana, söz konusu çeşitliliğe rağmen kimlik meselesi, Sudan'ın modern tarihinde devlet inşasının en temel ve karmaşık sorunlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Araplık, Afrikalılık ve İslam gibi kimlik unsurları arasında süregelen gerilimler, özellikle İslamcı siyaset uygulamaları döneminde (1989-2019) daha da derinleşmiş; bu süreçte etnik farklılıklar yeterince kapsayıcı biçimde yönetilememiştir. Bu durum, toplumsal çatışmalara ve ulusal kimlik krizlerine zemin hazırlamıştır. Bu tez, Sudan'da ulusal kimlik inşası sürecinde etnik kimliklerin oynadığı rolü ve İslamcı siyaset uygulamaları döneminde bu rollerin nasıl şekillendiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, Sudan'daki kimlik oluşumuna dair tarihsel ve sosyopolitik süreçleri açıklığa kavuşturmayı ve bu süreçte ortaya çıkan dinamikleri daha iyi anlamaya katkı sunmayı amaçlamaktadır. Özellikle Arap kimliğinin öne çıktığı İslamcı siyaset döneminde, diğer etnik kimliklerin yeterince temsil edilip edilmediği ve bunun ulusal kimlik oluşumuna nasıl yansıdığı temel araştırma sorusu olarak ele alınmıştır. Araştırmada, sosyal bilimlerde yaygın olarak kullanılan nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Bu çerçevede saha araştırması, Sudanlı akademisyenlerden oluşan 17 katılımcıyla yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, tematik analiz yöntemiyle ve MAXQDA 2020 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, etnik kimliğin ulusal kimlik bağlamında nasıl inşa edildiğine odaklanılarak kimliklerin siyasal düzeyde nasıl şekillendiği analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, Sudan'da İslamcı siyaset döneminde uygulanan politikaların etnik kimlikler üzerinde etkili olduğunu ve bu sürecin ulusal kimlik inşasında çeşitli ayrışmalar ile temsiliyet sorunlarının ortaya çıkmasına katkıda bulunduğunu göstermektedir. Günümüzde ise Sudan kimliği üzerine toplumsal bir uzlaşı sağlanamamıştır. Çalışma, Sudan'daki kimlik siyasetinin özellikle İslamcı yönetim dönemi bağlamındaki tarihsel ve güncel boyutlarını anlamaya katkı sunmakta ve etnik kimlik–siyasal istikrar ilişkisini inceleyen çalışmalara teorik bir temel sağlamaktadır.