Süleyman Askerî Bey'in Irak ve Havalisi Umum Kumandanlığı Dönemi faaliyetleri

İngilizlerin "Mezopotamya Seferi" diye adlandırdıkları Irak Cephesi, İngilizlerle Türklerin Çanakkale'den sonra bir defa daha karşı karşıya geldikleri önemli muharebeleri içermektedir. İngiltere, Birinci Dünya Savaşı'nın başlaması ile birlikte Hint denizinin güvenliğini sağlamak ve Basra Körfezi'nde Şattül-Arap ağzındaki Abadan petrol tesislerini korumak ve bölgede İngiliz etkinliğini sağlamak amacıyla Irak seferini başlatmıştır. İngiliz kuvvetleri, 22 Kasım 1914 tarihinde Basra'yı işgal ettikten sonra ileri harekete geçerek, 9 Aralık 1914 yılında Fırat ve Dicle nehirlerinin birleştiği yer olan Kurna kasabasını ele geçirmişlerdir. Kurna'da 38. Tümenin komutanı Albay Suphi Bey ile 45 subay ve 989 er, İngilizlere esir düşmüştür. Harbiye Nazırı ve Başkomutan Vekili Enver Paşa tarafından esir düşen Albay Suphi Bey'in yerine Dahiliye Nazırlığında Aşiret ve Muhacir işlerinden sorumlu bulunan Kurmay Binbaşı Süleyman Askerî Bey ve beraberinde Teşkilat-ı Mahsusa'dan gönüllü 40-50 Türk subayın katılımıyla oluşturulan "Osmancık Taburu" adı verilen tabur 17 Aralık 1914 tarihinde bölgeye gönderilmiştir. Süleyman Askerî Bey, Enver Paşa tarafından oluşturulan Teşkilat-ı Mahsusa'nın ilk reisidir. Trablusgarp Savaşı'nda, Bingazi'de Enver Paşa ile beraber bulunarak, cesaret ve fedakârlığıyla tanınan bir kişi olarak ün kazanmıştır. Süleyman Askerî Bey, düzenli İngiliz kuvvetlerine karşılık aşiretlerden ve mücahitlerden yararlanmak suretiyle Irak'ın müdafaasını sağlayacağı kanaatini taşımıştır. Başlangıçta Basra vali vekili ve kumandanı sıfatıyla Basra'yı İngilizlerden geri almak için gönderilen ve Yarbay rütbesine terfi ettirilen Süleyman Askerî Bey, Ocak 1915 yılı başında Bağdat Valisi ile Irak ve Havalisi Genel Komutanlığı görevine getirilmiştir. Basra'yı ve Kurna'yı İngilizlerden geri almak isteyen Süleyman Askerî Bey, düzensiz birliklerden oluşan kuvveti ile Şuayyibe istikâmetinde ileri harekete geçmiştir. Süleyman Askerî Bey ve birlikleri 11 Nisan 1915 tarihinde Bercisiyye ve Şuayyibe'deki müstahkem İngiliz mevzilerine taarruza başlamış; Bercisiyye ve Şuayyibe ormanları içinde üç gün süren muharebede başarılı olmamıştır. Muharebenin ikinci günü Yarbay Süleyman Askerî Bey aşiretlerden topladığı gönüllü askerlerin çoğu ortadan kaybolduğundan ordu kuvveti yarı yarıya eksilince ağır kayıplar vererek, 14 Nisan 1915 gecesi elinde kalan az sayıdaki kuvvetini geri çekmek zorunda kalmıştır. Geri çekilme esnasında ümitsizliğe düşen Süleyman Askerî Bey, bu yenilgiyi gurur meselesi yaparak, Bercisiyye koruluğunda intihar etmiştir. Yarbay Süleyman Askerî Bey'in intihar olayı ve Şuayyibe muharebesi Birinci Dünya Savaşında Irak cephesinde yaşanan önemli olaylardan biri olarak büyük önem arz etmektir. Anahtar Kelimeler: Süleyman Askerî Bey, Irak Cephesi, Irak ve Havalisi Umum Kumandanlığı, Rota Muharebesi, Şuayyibe Muharebesi.