Sünnet'in teşrî değeri açısından hac ile ilgili hadislerin değerlendirilmesi

İnsanın en temel görevi Allah'ı tanımak, O'na itaat ve ibâdet etmektir. Bu nedenle yüce Allah insanlara birtakım görev ve sorumluluklar yükleyerek onları bazı ibâdetlerle sorumlu tutmuştur. Bu ibâdetleri yerine getirip uygulayabilmeleri için de peygamberler göndermiş ve onlara tâbi olunmasını istemiştir. Çünkü peygamberler yaşamları ve uygulamalarıyla insanlara örnek olmuşlardır. Peygamberler silsilesinin son halkası Hz. Muhammed (sav) de bu şekilde gönderilmiş; uygulaması, sözleri ve takrirleriyle, yani sünnetiyle önder ve örnek model olmuştur. Kur'ân; yüce dinimiz İslâm'ın ana kaynağıdır. Bu kutsal kitapta yüce Allah, son evrensel din İslâm'ın temel esaslarını, kanun ve kurallarını bildirmiştir. İslâm'ın temel esaslarında ibâdetlere değinilmiş ancak detaylı bir bilgi verilmemiştir. Bu detaylar Hz. Peygamber tarafından açıklanmış ve uygulamalı olarak da gösterilmiştir. Çünkü sünnet teşrî yetkisine sahip olup İslâm'ın ikinci temel kaynağıdır. Bu nedenle Kur'ân'ın pratiği ve hayata yansımasında etkili ve yapıcı olmuştur. Bu temel esaslardan hac ibâdeti, belirli bir mekân ve zamanla sınırlı, diğer ibâdetleri kapsayıcı ve içinde birçok ayrıntı bulunmakta olup önemli bir yere sahiptir. Kur'ân'da hac ibâdetinin çok az bir kısmına temas edilmiş fakat detaylı bir bilgi verilmemiş; doğrudan veya dolaylı olarak haccın hikmetleri, farz oluşu, haram aylar, Kâbe, tavaf, sa'y, vakfe, haccın vakti, Mekke'nin kutsiyeti, ihram, avlanma yasağı, kurban ve hacla ilgili diğer konulardan bahsedilmiştir. Ancak bu konular sünnet olmadan anlaşılmadığı gibi detaylar ve diğer menâsikler de sünnet tarafından beyan edilmiştir. Nitekim Hz. Peygamber, Vedâ haccında hacla ilgili tüm menâsiki ayrıntılarıyla beyan ederek uygulamalı göstermiştir. Dolayısıyla sünnet olmadan hac ibadetini yapabilmek imkânsızdır. Bu şekilde ibâdetler, Hz. Muhammed'in (sav) yaşam tarzı sünnetle şekillendiğinden, sünnetsiz İslâmî yaşayış mümkün değildir. Anahtar Kelimeler: Hadis, Sünnet, Hac, Teşriî.