Sünnî siyaset teorisinde vezirlik kurumu: Mâverdî'nin vezirlik teorisi

Bu çalışma, devlet kademesinde önemli görevlerde bulunmuş olan İslâm düşünürü Mâverdî'nin sistematik bir şekilde geliştirdiği vezirlik teorisinden yola çıkarak, İslâm devleti idare anlayışına yön veren teorik arkaplana Mâverdî'nin nasıl bir katkı sunduğunu ortaya koymak amacıyla ele alınmıştır. Bunun yanında, İslâm yönetim anlayışının nasıl şekillendiği sorusuna söz konusu teorinin rehberliğinde cevaplar arayarak; günümüzden geçmişe doğru anlaşılabilir bir bakış açısı geliştirmek istenmiştir. Çalışma ayrıca literatür içerisinde bir soru işareti oluşturarak, benzer konuda ele alınacak nitelikli ve özgün çalışmalara da bir katkı sağlamayı hedeflemektedir. Kapsamı Mâverdî'nin vezirliğe dair görüşleriyle sınırlı tutulan çalışma, doküman analizi yöntemiyle ele alınacaktır. Dolayısıyla bu yöntemin bir gereği olarak, çalışmada Mâverdî'nin siyasete ilişkin eserlerinden birincil kaynaklar olarak istifade edilecektir. Bunun yanı sıra, Mâverdî'yi merkezine alan bilimsel çalışmalar da bu araştırmada kullanılacak olan diğer kaynaklar olarak zikredilmelidir. Çalışma esasen, Mâverdî'nin bir Sünni siyaset düşünürü olarak halifelik kurumunu, yetkileri bakımından sembolik bir makam olarak tasarladığı tezi üzerinden yürütülmüştür. Nitekim onun vezirlik teorisi üzerine yapılan incelemelerde bu tezi destekleyen verilere ulaşılmıştır. Halifenin yürütmenin işleyişini kontrol eden, gerektiğinde vezir atayan yahut azleden sınırlı yetkiler taşıması bu tezi destekleyen en önemli verilerdir. Ayrıca Mâverdî'nin vezirlik teorisinde, yürütme yetkileri tümüyle kendisine tevdi edilen ehil bir yönetici oluşturma gayreti bu tezi kuvvetlendiren bir diğer önemli veri olarak sayılabilir.