Sürdürülebilir ormancılık kapsamında bartın yöresinde defne (Laurus nobilis L.) üretimi üzerine meşçere kuruluş özelliklerinin ve iklim değişikliğinin etkileri

Sürdürülebilir ormancılık kapsamında, Bartın Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde doğal olarak yayılış gösteren Defne (Laurus nobilis L.)'nin meşcere özelliklerinin belirlenmesi ve iklim değişikliğine bağlı olarak değişimlerin ortaya konulduğu bu çalışmada iki temel amaç bulunmaktadır. Birinci amaç, farklı meşcere kuruluşları altında defnenin verim ve kalitesini etkileyen faktörlerle ilişkilendirerek en uygun meşcere kuruluşunu belirlemek ve gerçekleştirilecek silvikültürel uygulamalara temel verileri hazırlamaktır. İkinci amaç ise küresel iklim değişikliğinin defnenin gelişiminde, dinamiklerinde ve doğal sınırları üzerindeki etkileri belirleyerek bir ön değerlendirme niteliğinde uygulamacılara ve gelecekte yapılacak akademik çalışmalara konuyla ilgili bir takım temel ve uygulamalı bilgiler sunmaktır. Çalışma, Bartın Orman İşletme Müdürlüğü'ne bağlı Bartın Orman İşletme Şefliği sınırları içerisindeki Esenpınarı köyündeki Çmc3 meşcereleri, Kaman köyündeki Knbc3 ve Topluca köyündeki Çzbc2 meşcereleri üzerinde yürütülmüştür. Çalışmada toplam 9 bölmeden 3 tekrarlı olacak şekilde 27 örnekleme alanında ölçümler gerçekleştirilmiştir. Bunun yanısıra, WorldClim verilerinden yararlanılarak araştırma alanının 2060 ve 2100 yıllarına ilişkin SSPs 245 ve SSPs 585 senaryoları çalışılmış ve araştırma alanına ilişkin 2060 ve 2100 yıllarına ait yıllık ortalama sıcaklık ve yıllık ortalama yağış senaryo haritaları elde edilmiş ve bu haritalardan yararlanılarak defnenin gelecekte nasıl yayılış gösterebileceği ortaya konmuştur. Çalışmada meşcere kuruluşlarına ilişkin elde edilen bulgulara göre; örnekleme alanlarının 23 tanesi eşit yaşlı kuruluş, 4 adeti değişik yaşlı kuruluş, 12 adeti karışık meşcere, 15 adeti saf meşcere, tek tabakalı meşcere 20, iki tabakalı meşcere 7, kapalılık sınıfı 1 olan 2 adet, kapalılık sınıfı 2 olan 18 adet, kapalılık sınıfı 3 olan 7 adet olarak belirlenmiştir. Çalışmada meşcere tipi ve kapalılıklara göre ayrı ayrı istatistiksel analizler yapılmış ve farklı istatistiki ilişkiler ortaya konmuştur. Buradan, meşcere kuruluşunun temel bileşenlerinden olan meşcere tipi ve kapalılıklarının defnenin gelişim ve değişimi üzerine etkilerinin belirlenmesi için tüm örnekleme alanlarında yapılan istatistiksel analizlere göre; 1-Ocak sayısı ile meşcere tipi ve meşcere kapalılığını etkileşimi anlamlı çıkmıştır. 2- Sürgün sayısı ile meşcere tipi anlamlı çıkmıştır. Buna göre kayının asli meşcereyi oluşturduğu alanlarda sürgün sayısı azken, kızılçam ve sahil çamının asli meşcereyi oluşturduğu alanlarda sürgün sayısı fazla bulunmuştur. 3-Uyuyan göz sayısı ile meşcere tipi anlamlı çıkmıştır. Buna göre kayının asli meşcereyi oluşturduğu alanlarda uyuyan göz sayısı azken, kızılçam ve sahil çamının asli meşcereyi oluşturduğu alanlarda uyuyan göz sayısı fazla bulunmuştur. 4- Yaprak eni ile meşcere tipi anlamlı çıkmıştır. Buna göre kayının asli meşcereyi oluşturduğu alanlarda yaprak eni büyükken, kızılçam ve sahil çamının asli meşcereyi oluşturduğu alanlarda yaprak eni küçük bulunmuştur. Çalışmada küresel iklim senaryolarına bağlı yapılan analizler sonucunda defnenin iklim değişiminden etkilendiği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda özellikle Lauretum, Lauretum-Castanetum ve Castanetum zonlarına göre düşey yükselti kademesi yaklaşık 500 m'lik bir yükselti kuşağını içeren rejyonda elde edilen sıcaklık ve yağış değişkenlerine ait 2060 ve 2100 yıllarına ait sayısal haritalardan toplanan veriler kapsamında defnenin yayılış alanı günümüzde toplam 166509,09 ha olup, bu alan SSPs 245 iklim değişikliği senaryosuna göre 2060 yılında 157075,98 ha'a ve 2100 yılında da 146882,72 ha'a düştüğü tespit edilmiştir. Diğer taraftan aynı indeksler kullanılarak gerçekleştirilen SSPs 585 iklim değişikliği senaryosuna göre ise defnenin doğal olarak yetişmesi için uygun ekolojik koşulları içeren yarı nemli ve nemli rejyonlar ve yetişme ortamları 2060 yılında 106804,02 ha'a ve 2100 yılında da 11046,47 ha'a kadar gerilediği ortaya çıkmıştır. Defnenin sürdürülebilir ormancılık kapsamında yöredeki popülasyonunun devamı ve veriminin arttırılması için öncelikle doğal yapıların korunması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, defne üretiminde istenilen nitelik ve niceliklerin karşılanması için uygun silvikültürel müdahaleler yapılmalıdır. Bunun yanında, defne başta olmak üzere diğer ODOÜ'lerin in-situ ve ex-situ yöntemlerle koruma altına alınması gerekmektedir.