Sürdürülebilir turizmde yerel halkın tutumu ve güçlendirilmesi: Boğazkale örneği

Sürdürülebilir turizm ekonomik gelişime, sosyo–kültürel ve çevresel kaynakların korunmasına, yerel halkın ve ziyaretçilerin ihtiyaçlarının karşılanmasını ön planda tutan ve destinasyonların yaşam seyirlerini şekillendiren bir yaklaşım olarak tanımlanabilir. Bir destinasyonda turizmin sürdürülebilir olarak devam ettirilebilmesi için paydaşlar kritik bir öneme sahiptir ve yerel halkın turizme karşı algı ve tutumlarını anlamak, turizm araştırmalarında en önemli konulardandır. Bu bağlamda yerel halkın, turizmde güçlendirilmesi, alınan kararlarda ve planlamalarda dahil edilmesi sürdürülebilir turizmin önemli bileşenlerindendir. Bu çalışmada, Boğazkale ilçe sakinlerinin turizmin etkileri ve turizm gelişimine karşı algı ve tutumlarının "Turizmden Algılanan Kişisel Ekonomik Fayda" ve "Turizmde Güçlendirme (psikolojik, sosyal ve politik)" faktörleri üzerinden Sosyal Değişim Teorisi (SDT) ve Weber'in Biçimsel (Formal) ve Özsel (Substantive) Rasyonalite Kuramı (WBÖRK) ile ampirik olarak açıklanması amaçlanmıştır. Bu bağlamda Boğazkale sakinlerine uygulanan 311 anketten elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile analiz edilerek, araştırmada önerilen model ve hipotezler test edilmiştir. Ayrıca içinde birçok boyutu barındıran sürdürülebilir turizmde önemli bir noktada destinasyonun yaşam seyridir. Keşif aşamasıyla başlayan destinasyonların yaşam seyirleri çeşitli nedenlere bağlı olarak çöküş sürecine doğru devam etmektedir. Destinasyonun yaşam seyrini devam ettirmesi, çöküş aşamasının ertelenmesi veya çöküş aşamasında olan destinasyonun yeniden canlandırılması destinasyonların turizm gelişimlerinin hangi aşamada olduklarının ve nasıl bir gelişim seyri izlediklerinin tespitine bağlıdır. Bu çalışmada, Butler (1980) Destinasyonların Yaşam Döngüsü modelinin kültürel miras turizmi için önemli bir destinasyon olan ve UNESCO Kültür Miras Listesi ve Dünya Belleği Listesi'nde yer alan Boğazkale'de uygulanabilirliğini belirlemektir. Boğazkale destinasyonunun Butler (1980) Destinasyonların Yaşam Döngüsü modeli kapsamında hangi yaşam evresinde olduğunu analiz etmek ve destinasyonda yaşayan paydaşların turizmin ekonomik, sosyo–kültürel ve çevresel etkilerine yönelik algı ve tutumlarını tespit etmek, destinasyon planlamacı, politika yapıcılara ve yöneticilere yönelik önerilerde bulunmaktır.