Sürdürülebilirlik kapsamında karbon ayak izi çalışmalarının bibliyometrik analizi

Bu çalışma gün geçtikçe artan iklim değişikliği ile mücadele çalışmalarına ışık tutmak amacıyla bugune kadar yapılan bilimsel karbon ayak izi çalışmalarının bibliyometrik analiz yoluyla incelemesini sunmaktadır. Kaynakların bilinçsiz kullanımı, artan enerji ihtiyacı, sanayinin gelişmesinden kaynaklanan antropojenik etkiler sonucu dünya iklimi negatif yönlü değişime uğramaktadır. Küresel ölçekte gerçekleşen iklim değişimleri uzun süreli olup geri dönüşü olmayan birçok sonucu beraberinde getirmektedir. Buzulların erimesi, tatlı su kaynaklarının tükenmesi, karaların sular altında kalması, biyoçeşitliliğin yok olması yüksek sıcaklık artışları, kuraklık, ani yağış ve sel baskınları gibi durumlar iklim değişimlerinin görülen ve görülmeye devam edebilecek olan etkileridir. Küresel iklim değişikliği ile mücadelede "sürdürülebilirlik" kavramından yola çıkılarak çeşitli iyileştirme faaliyetleri gerçekleştirilmeye başlanmıştır. Sürdürülebilirlik, gelecek nesillerin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak bugünün ihtiyaçlarını karşılamak olarak ifade edilmektedir. Sürdürülebilirlik kavramı faklı disiplinlere ait çalışmalarda karşımıza çıkmaktadır. Çevresel sürdürülebilirlik bu kavramın temel bileşenlerindendir. İklim değişimleri ile mücadele için çevresel sürdürülebilirlik büyük önem taşımaktadır. Çevresel anlamda sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla yapılan çalışmaların başında endüstiyel alanlarda karbon ayak izi belirlenmesi ve buna bağlı olarak iyileştirme faaliyetlerine yönelik uygulamalar yer almaktadır. Karbon ayak izi, ürünlerin ve hizmetlerin üretimi kullanımı ve bertarafında ortaya çıkan karbon emisyonlarının bir ölçüsü olarak ortaya çıkan bir kavramdır. Enerji üretimi, ulaşım, sanayinin gelişmesi gibi faaliyetler karbon emisyonunun artmasına sebep olmaktadır. Küresel anlamda karbon emisyonunun azaltılması için başta Avrupa olmak üzere dünya genelinde bu konuyla ilgili olarak hedefler belirlenlenmiştir. Belirlenen hedefleri yerine getirme aşamasında çeşitli yol haritaları ve eylem planları sunulmaktadır. Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa Yeşil Mutabakat bu hedefler doğrultusunda atılmış olan önemli adımlardan biridir. Avrupa Yeşil Mutabakat karbon nötr hedefleri ile karbon azaltımında önemli bir rol oynamaktadır. AYM kapsamında 2050 yılında Avrupa'nın ilk karbon nötr kıta olması ve atmosferdeki karbon emisyonlarının sanayi devrimi öncesindeki seviyelere getirilmesi amaçlanmaktadır. Karbon ayak izi çalışmaları bu hedeflerin başlangıç basamağı olarak görülebilmektedir. Bu çalışmada amaç karbon ayak izi çalışmalarının küresel anlamdaki mevcut durumunu, ilerleyişini ve ülkeler bazında dağılımını bibliyometrik analiz yoluyla belirlenmesini sağlamaktır. Bibliyometrik analiz, mevcut çalışmaların etkileşimlerini ve ileride yapılacak olan çalışmalar için araştırmacılara bir yol gösterici olma özelliği taşımaktadır. Elde edilen analiz sonuçları ile konu ile ilgili bütüncül bir bakış açısı ortaya konulmuş olup, gelecek çalışmalara ışık tutacak öneriler sunulmuştur.